Lokman Polat

lokmanpolat2000@yahoo.se

 

 

 

SPAS JI MALPERA LOTIKXAN RE

 

Demeke dirje ku di malpera Lotikxan de dinivsim. Spas ji Lotikxan re ku ev mkan dane min nivsn min weandin. Herweha spas ji xwendevann Lotikxan re ku nivsn min xwendin car caran rbir bi mailan dtinn xwe ji min re gotin.

 

Ji bo ku min dest bi nivsna pirtkeka li ser naveya Lic kiriye ez bi nivsna pirtk re mijul dibim, lewre j ez nikarim nivs bignim malpera Lotikxan. Ez doza lborn dikim. Bila birvebirn Lotikxan xwendevann Lotikxan min bibexnin, d ez nikarim nivs binim. L, ez dsa pitgir bikim ji bo xwendevann kurd, carna nivs binim.

 

Ez gelek girng didime nivsna pirtka xwe ya li ser Lic. Ez dixwazim dmeneke ji nava Lic pk xwendevann kurd bikim. Lic naveyeke bi navdeng e li bakur Kurdistan naveya her girng e ya her pir byer l hatiye qewimandin. Ez bi ansim ku min herar pareyn Kurdistan dtiye. Ez li temam bajar naveyn bakur Kurdistan geriyam, her pir lekern Ordiya tirk li naveya Lic li irnaq hene.

 

Ji dema serhildana x Sad Efend nemir heta ro gelek Licey ji bo doza netewa kurd Kurdistan ehd ketine. Di dema serhildan de gelek gundn Lic hatibn ewitandin li naveya Lic, li ariya Genim ser lekern x Sad Efend bi ser daran ve hatibn eliqandin. Lekern Ordiya tirk li iya iqas erkern kurd bikujta, ser wan j dikir dianiya li Lic bi ser dar ve dikir. W dem zilm zordariyeke nedt ji al generaln tirk Al Barut ve li Lic hate pkann.

 

Dema er qirj de j Lic du car hate ewitandin. Gelek xort ken ciwan yn Licey li Lic li iyan hatin ehdkirin. Ez di pirtka xwe de behsa ehdn doza kurd Kurdistan yn ji dema serhildana x Sad nemir heta dema niha bikim. Ez behsa byern girng ku li Lic hatine pkann bikim. Ez behsa rewa siyas ya li Lic ji saln hety heta ro bikim. Behsa kes malbatn welatparz exsiyetn siyas nivskarn Licey bikim.

 

Ez bi weyeke berfireh pirtka li ser Lic amade bikim, ez droka Lic, navdarn Lic, malbatn Lic, tkoern Lic, ehdn Lcey syasrtmedarn Lic binivsim. Ez wisa binivsim ku, sed sal pa dema yek pirtk bixwne, bizanibe ku sed sal ber li Lic i bye, i byer pk hatiye, k ehd ketiye, k oreger kiriye, k ketiye hepis zindanan, k li sirgn ye ser heqiya xwe, k bye nivskar, k bi ziman kurd nivsiye, k ji bo tkona netew demokratk i bedl daye, li Lic kng komeleyn sivl hatine damezrandin, buroya riya azad kng veb, kjan part rxistinn kurd li Lic hebn, k serkiya wan dikir? ima Apoyiyan li gund Lic li Fs- kongre kirin? eva duwanzey lon, dema darbeya Kenan Evren b, sekretern kjan part rxistinn kurd li Lic bn? Rastiya Lic rewa Lic ya siyas, abor civak ib? Ez binivsim.

 

Ji ber sedemn nivsna pirtk, ez xatir ji xwendevann malpera Lotikxan bixwazim. Weke min li jor gote, ez car caran dsa bi nivsn xwe merhaba bidime xwendevann kurd..

 

Ez sala n ya xwendevann Lotikxan ya hem kurdan proz dikim

 

08/12/2007-Stockholm

 

Nivsn ber

 

WEANN DU ZIMAN

 

Weann kurdan, anku kovar, rojname pirtkn ku part rxistinn kurdan derdixin div bi kurd bin. Div partiyn kurdan bi kurd siyaset bikin. Siyasetmedarn kurd dev ji siyaseta bi ziman ferm ya dewleta dagirker berdin.

 

Gelek weann kurdan bi du zimanan derdiket hj j hinek kovar rojname bi du zimanan bi tirk kurd derdikevin. Bi min, div dev ji du zimanan wean berdin. Kovar yan rojnameke yan bila bi tevah kurd be yan bila bi tevah tirk be.

 

Ozgur Gundem tevah bi tirk ye, Azadiya Welat tevah bi kurd ye, ev ba e. l, Ozgur Poltka, Deng, Dema N, Roja Kurd, Demokrat hwd, bi kurd tirk ne, ev neba e. Kes, derdor siyasetn ku weann du ziman derdixin, bila kuma xwe daynin ber xwe bifikirin. Kovar yan rojnam ji bo i derdixin? Hedef armanca wan iye? Bi kovar rojnam ji i re xizmet dikin? Ew wean haceta i ye hwd.

 

Heger pwstiya wan bi weana du ziman heye, bila du weann cuda bi herdu zimanan derxin, nek weaneke bi du zimanan.Nav kovarn xwe bi kurd datnin nivsn t de bi tevah tirk ye. Weha nabe. Div kovarn ku navn wan kurd ne, bila nivsn wan j kurd bin, ji bo tirk j bila bi nav tirk nivsn tirk kovar rojname derxin.

 

Ziman kurdan anku kurd neten ziman nivsna helbest, rok romanan e. Bi ziman kurd awa ku edebiyat t kirin, herweha bi kurd felsefe j t kirin, siyaset j t kirin, gotarn deolojk, poltk teork j t nivsn. Yan mirov dikare bi kurd hem cure gotarn felsef, nivsn deolojk teork yn siyas nirxandinn edeb rewenbr binivse.


 

DEWLETA TIRK HAR BYE

 

 

Li Tirkiy li ser nav dij teror li dij kurdan dijayetiyeke gur t kirin. Ev dijayet bi dest dewleta dagirker a tirk, bi pevatiya generaln fast yn ordiya mltarst bi tevgera hem cure tirkn kemalst, fast, njadperest, olperest oven t kirin. Ne ten dewleta tirk li hember kurdan har bye, herweha civata tirk, hem cure tirkperest, yan ji zar zan bigir, heta ep olperestn tirkan bi yek dengek li dij kurdan derdikevin, dijminah dikin.

 

Dijayetiya kemalst olperestn njadperest yn tirk ji njadperestiya spyn Afrka baur yn ber fastn Nazyan xirabtir e. Bi qas ku njadperestn kemalst yn tirk li dij kurdan in, li chan tu miletek ewqas li dij miletek din nn in. Serfermandar fast y ordiya hov Buyukanit dibje Em eke nedt bi wan bidine kiandin. bi k dide kiandin? Bi kurdan dide kiandin. Kn xereza njadperestn tirk ya li hember kurdan gihtiye radeya her bilind. Masmedia wan, rojnamayn wan yn rojane bi sedan kanaln televizyonn tirk li dij kurdan vedirein, weann heqaretwar dikin, li hember kurdan kn nefret belav dikin.

 

Hedefa dewleta tirk dijayetiya njadperestn tirkan Kurdistana azad e, anku baur Kurdistan ye. PKK behane ye. Dewleta tirk ji destkevtiyn kurdn baur pvena baur Kurdistan ditirsin. Ew ji xwe re PKK- xeter nabnin, Kurdistaneke federe yan j serbixwe ji bo xwe xetera her mezin dibnin. Loma j bi behaneya PKK- rikariya baur Kurdistan dikin.

 

Heger dewleta tirk bi tang topan, bi balafiran ri baur Kurdistan bike, ev dibe sedema erke mezin. Ji v er ne ten kurd herweha dewleta tirk j d zirar bibne. Ordiya dewleta tirk a miltarst ordiyeke hov e, barbar e. Ew ri Kurdistana azad bikin, ev d ji bo kurdn baur felaket be. Ew d gund, nave bajaran xirab bikin. Destkeftiyn kurdn baur ji hol rakin d bixwazin heta bajar Kerkk dagir bikin. Ji xwe sixrek ku xwed girav rewenbre eqilmendiya dewlet dike, dibje Div art bie Kerkk Musul zeft bike. Heger wir zeft neke, d Diyarbekir ji dest bie. (Binrin beyana Prof. Yalin Kuuk)

 

ri kirin nekirina dewleta tirk bi helwesta Amerka ve girday ye. Di pnc meha b de serokwezr dewleta tirk Receb Teyib Erdogan ku bi esl xwe Gurc ye die Amerkay bi serok Amerka Bush re hevdtin pk tne. Encama v hevdtin radeya ria dewleta tirk diyar dike. Heger Amerka nexwaze tirk dsa j di gel ku Amerka naxwaze bi ser xwe tevbigere ri bike, ev ji bo dewleta tirk destpka tkn ye. L, heger Amerka ji bo ria ran alkar ji dewleta tirk wergire, avn xwe ji bo ria tirkan bigre b helwest bimne ev ji bo kurdan xeter e.

 

Hefteya piya me, hevdtina serokwezr Tirkiy serok Amerkay ji bo peroja netewa kurd gelek girng e. Heger dewleta tirk harbna xwe li dij Kurdistana azad pk bne, div kurdn herar pareyn Kurdistan bibine yek deng yek reng ne ten li ser axa Kurdistan, li temam chan dij dewleta tirk derkevin. ria dewleta har hov ji bo kurdan xetera man neman ye lewre j div li dij dewleta tirk hem cre er alak b dayin.

 

30 / 10 / 2007

 

 

 

XWEL LI SER WAN BE

 

 

Di nav xelk de gotinek heye, dibjin Xwel li ser be yan j xwel li ser wan be. Ev gotin ji bo kesn neba, yn ku kr titek nayn ji titek re nabin, karek ba nakin kesn tew re t gotin. Mirov dikare v gotina gelr ji bo dewlemendn kokkurd ku dijmin esl xwe ne bibje.

 

Medya njadperest, oven fast a tirk ji bo miltarzm, ordiya kemalst a dagirker hn btir xurt bike, li ser nav Terorle mucadele kahramanlarina destek kampanyasi Kampanya alkariya lehengn li dij teror tdikoin L hn v weke kampanya lehengn kul i dij kurdan er dikin bizanibin. Bi v kampany Vakfa mehmetcik re anku ji ordiya dagirker re alkar dicivnin. Televizyona bi nav Haber Turk serkiya v kampanyay dikne lsteya kesn ku alkar dane ordiy weand. Di nav lsteya alkariy de gelek kesn kokkurd ku tne nas kirin hene ji wan heryek bi hindikay sed hezar ytl sed milyar tl dane ordiya miltarst hov.

 

Per ku ji bo ordiy t civandin li hember gel kurd t bikar ann. Generaln hov bi wan peran hn pirtir ek slah distnin hn pirtir kurd dikujin. Kesn dewlemend ku bi peran alkariya ordiy dikin, dewlemendn besl fesl in, pozneewit ne, bexsiyet in, dur ne, xan gel welat xwe ne, dijmin netewa xwe ne.

 

Bi pereyn wan kurd tne kutin. Di nav wan kurdn ku tne kutin de mirovn wan, hemeriyn wan, gundiyn wan, pismamn wan, kesn ji era wan, ji malbata wan, bi kurtah ji milet wan nsan hene bi per wan tne kutin.

 

Li chan bi qas bi exsiyetiya dewlemendn kurd dewlemendn tu welat tunin. Dewlemendn xelkn chan li milet xwe, li welat xwe, li dewlemendiya ser erd bin erd welat xwe, li bazara xwe ya bazirganiy xwed derketine. L dewlemendn kurdan li hjay hebnn welat xwe xwed derneketine.

 

Li bakur Kurdistan neka mill netew pk nehat. na ku bi dagirkeran re hevkar kir bakur Kurdistan kire bazara maln dagirkeran anku neka bazirgan ya irkn dagirkeran, neka hevkarn dewleta dagirker ku ji dewlet re xulam sxur dike na kompradoran pk hat. Evana dij doza netewa kurd in. Xan gel welat xwe ne. Xulam irk dewleta dagirker in. Bexsiyet rre in.

 

Kesn dewlemend yn kokkurd ku gelekn wan xwed holdng irketn mezin in, hinekn wan dengbjin, stran dibjin hatiniya wan gelek e, ji ordiya hov a dagirker re dibine alkar, l ji gel xwe re, ji ehdn welat xwe re, ji feqr fiqarn bakur Kurdistan re nabine alkar. Li doza netewa kurd li ziman kurd xwed dernakevin. Berjewendiyn xwe yn exs li ser hem titan digrin.

 

Yilmaz Erdogan heta ji ordiy re alkar dike, bila ji feqrn Hekary re alkar bike. brahm Tatlses bila ji belengazn Rihay re alkar bike. Fnans kaptalstn kokkurd, yn xwed holdngan bila li bakur Kurdistan fabrqe karxane vekin, bila weana rojname televizyonn kurd amade bikin. Li temam chan ji bo ticaret bazirganiy- be j irket, holdng kesn dewlemend kovar rojname diwenin, kanaln televizyonan vedikin. end kesn dewlemend yn kokkurd ku kanaln televizyonan vekirine, ew j di xizmeta ziman tirk tirkayetiy de ne. Ev kanaln televizyonan ji bo doza netewa kurd tu xizmeteke pk neanne naynin j.

 

Loma j bi qewl gotina xelk, xwel li ser wan dewlemendiya wan be. Ji titek re nabin. Dijmin netewa xwe ne, kole xulam dagirkeran in.

 

22/19/07

 

 

HJAYIY EDEBIYATA KURD

 

Romannivser kurd njen, dost min Mehmet Uzun ser heqiya xwe. Gel kurd herweha edebiyata kurd hjayiyek xwe wenda kir. Ew xebatkarek berhemkarek and, ziman edebiyata kurd b. Ez gelek li ber wefata w ketim, iyam, xemgn bm. Ez li Amed Diyarbekir- du hefte beriya mirina w p re axifm gotinn w di gohn min de, di he mejiy min de ye.

 

Dema ew nexwe b, min bi sernav Tart Ronah nivseke nivsb min di nivsa xwe de behsa nexweiya w qanser berxwedana w ya li hember nexweiy kirib. Min nexweiya qanser bi tart berxwedana w bi ronahy nav kirib. Min bi gotineke nivskara jin Susan Sontag dest bi w nivsa xwe kirib. Susan Sontag gotib  Nexwe ryeke re jiyan ye. Min j hv daxwaz kirib ku ry re jiyan tk bie berxwedana li hember reiy anku ronah bi ser bikeve. L i heyf ku ry re jiyan anku tart bi ser ket nivskar hja Mehmet Uzun ji nav me bir.

 

Mehmet Uzun xwed hinek xissiyetn taybet b. Ev xisusiyetn w di herkes de tuneb. Ew nsanek xwebn dostek rasteqn b. W bi nsanan re tkiliyn germ dadaniya di hla tkiliyn nsan de gelek serket b. Ew bb weke serkaniya moraldayin tim moral dida nivskarn ciwan wan tewq kurd nivsn xwendin dikir. Dema w min bidtana pirsa w ya ewil ev b Tu i dinivs? Ka pirtkek n amadeye yan na? Min hefte beriya mirina w j re got : Pirtka min a n li apxan ye. Hetan heftek, deh rojan d derkeve. Gelek keyfa w hat w ez proz kirim.

 

Mehmet Uzun dost min b. Di tu dem de navbera min w xirab neb, her navbera me ba xwe b. Di jiyana min a nivskariy de di xebata min a and edeb de y ku her pir bi min re b alkar, moral da min min tewq nivsn kir, Mehmet Uzun b. Dema ew li rojnameya Kurdistan Press- dixebitiya, min j bi hewes, bi ewq heyecaneke ciwantiy dest bi nivsna kurterokn kurd kirib. Min bi kurd kurterok dinivsand. (W dem weke niha ewqas pir kesan bi kurd nivs nedinivsand. Ew dem komptur n derketib nternet tuneb. Yn ku bi kurd dinivsandin end kes bn.) Mehmet Uzun min kesn weke min ku dixwestin bi kurd binivsin tewk nivsna kurd dikir. Di pvajoya weana rojnama Kurdistan Press- de gelek nivs kurterokn min yn kurd bi tewqa Mehmet Uzun- di rojnama Kurdistan Press- de hate weandin. Pirtka min a bi kurd ya yekem (nav Evn Jiyan e tde ardeh kurterokn kurd hene) bi alkariya w hate weandin. W ji bo pirtka min a bi nav Evndar pgotin nivs min pgotina w di pirtka xwe de weand.

 

Mehmet Uzun hejayiyeke edebiyata kurd ye. Li Chan, Tirkiy Kurdistan edebiyata kurd her pir bi berhemn w hatiye naskirin. Dema ez li welat bum, ez m kjan dikan pirtkfiro pirtkn w yn bi kurd tirk li wir heb. Min bi gelek xwendevann Unversteyan re, bi pirtkfiro weangeran re, bi rewenbr nivskaran re tkil dan, hemyan j bi rz dilxwe behsa Mehmet Uzun berhemn w dikirin.

 

Karker, xebatkar, birvebir berpirsiyarn weanxane, kovar rojnameyan xwendevann w yn ku ez wan nas dikim tevahiya gel kurd, hem j xemgnin, li ber mirina w ketin. W bi berhemn xwe xwe kire nemir. Ew d her di dil gel kurd xwendevann xwe de bij.

 

Bila ser malbata w gel kurd sax be...

 

 

 

BIRYAN SAVARA KURDAN

 

Ez li gelek welatn chan geriyame, min li tu ciheke tenr nan tenr nedtiye. Tenr tenra kurdan e. Mucd kirina ji mast dew rn j kurd in. Kurd di mekan de mast dielqnin dikin dew li ser dew rn taze heye. Mast, dew, ortan herweha gelek titn din ad kultura kurdan e.

 

Kedkirina Berazan cara pn li Kurdistan pk hatiye. Di gel ku ola slam xwarina gotn Berazan qedexe kiriye j, li yayn Kurdistan hj j Berazn kov hene. Yek Lic di gund Akro de bi avn ser xwe beraz db. Li cem me ji Beraz re Weh dibjin, bi tirk j j re Domuz dibjin.. Gelek heywann din j ji al kurdan ve, li Kurdistan hatine kedkirin.

 

 Mast j cara pn ji al kurdan ve hatiye kirin. Mast eqilmast kurdan mer e. L, i heyf ku; tirkan mast kurdan j ji xwe re kirine mal, j re gotine Yogurt bi v nav ketine bazara din chan bazirganya w kirine. Ji xeyn kurdan tu gelek, milletek nizane Savar bike. Mucd Savar kurd in ev xwarin xwarina mill netew a kurdan e. Tirkan w j ji xwe re kirine mal. Wan nav Savar kirine Bulgur bi riya bazirgany li din chan belav kirine.

 

Ez li Stockholm m restorant. Min li lsteya navn xwarinan mze kir, xwarina bi nav Biryan heb. Ez ji xwe re mam a. Swd nizanin biryan iye di nav xwarinn wan yn netew de ev xwarin tune. Gelo apj wan likur kirina v xwarin fr bb? Garson restorant Swd b. Min j pirs ku ap wan swd ye yan biyan ye? W got ap hnd ye, ji Hndistan ye. Min pa bi apj re xeber da. W got Xwarina biryan li Hndistan t kirin. Xwarina hndyan e. Min j re got ku li bajar Kurdistan anku li Bedls Srt ev xwarin t kirin nav xwarin j heman nav e, yan biryan e. Apj got wisane yan me ji kurdan biryan girtiye yan j wan ji me girtine. d rastiya w iye, ez j nizanim. Lbel biryan xwarineke xwe e.

 

Li Swd bi sedan kovar hene. Her kovar li gor babetek e. Kovara xwarin, apjiy j heye. Di v kovara xwarin apjiy de danasna ferhenga apj ya chan t weandin. Di end hejmarn w de ji metbexa kurdan end xwarin hatin danasn. Li gor nirxandina nivskarn kovar aristan bi dest jinn v welat hat zayin, nan li v welat cara yekem hat ldan, ajel sewal li ser v xak hatin kedkirin, mast li v welat cara yekem hamin b! Bi kurt: Kurdistan buhuta serzemn b...

 

Di gel hjayiyn civak, hebnn drok aristanya welat me, i heyf ku ji ber sedemn syas konjuktur di dema royn de welat me pave maye hilbernn n neafrne, cadn n pk nayne. Ji ber rewa statuya kolonyal ya welat me, ji bo nebna dewletbn, welat me pave ma kete reweke xirab.

 

Helbet d ev gel welat azad rizgar bibe dsa ji aristanya chan re xizmet bike.

 

 

 

IL ROMANNIVSERN KURD

 

 

Li gor romann kurd / kurmanc yn ku hatine weandin, il romannivsern kurd hene ku heta niha bi kurmanc roman nivsne. Heriqas hejmara romannivseran ilin j, (hejmara romannivseran ji il zdetirin, l min il romannivser hilbijart) romann ku bi kurmanc nivsne nzk sed ne.

 

Bi zaravay Zazak Soran j hinek roman hatine nivsn, l neewqas pir in. Bi Zazak s, ar roman bi soran j neh, deh roman hene hew. Lbel bi kurmanc gelek roman hene hj j her pir romann kurd bi kurmanc t nivsn.

 

Di nav romannivsern kurd yn ku bi kurmanc roman dinivsnin de y ku her pir roman nivsne, Mehmed Uzun, Ereb emo, Lokman Polat, Ely Evdirrahman, Mahmd Baks, Meden Ferho, Lale Qaso Silman Demir in.

 

Li ser van il romannivsern kurd hj pirtkeke lkoln nehatiye nivsn. Li ser romann il romannivseran analzeke tevah nehatiye kirin. Hj j antolojiya romana kurd nehatiye weandin. Min li ser hinek romann kurd / kurmanc bi nav Bst Romann Kurd pirtkeke nirxandin nivs weand. Ew pirtk antoloj nn e, pirtka danasn nirxandina bst romann kurd ye. Loma j bila nebe sedema rexneya ku ima di pirtk de hinek roman hene hinek tunin. Pirtka nirxandina Bst Romann Kurd destpkeke ez hvdarim ku d demn p de hinek kesn ku romann kurd dinirxnin analz dikin, d li ser il romannivser romann kurd pirtkn xwe yn lkoln amade bikin biwenin.

 

Ji bo helbesta kurd du pirtkn antolojiya helbestn kurd li Stenbol hatine weandin. Li ser kurterokn kurd j du pirtkn antolojiya rokn kurd hatin weandin. Yek j bi kurd / kurmanc b yek j bi tirk b. Ez hvdarim ku rojeke li ser romana kurd j antolojiyeke romana kurd b weandin.

 

Li chan gelek lkolnvan li ser jiyan berhemn nivskaran pirtk amade dikin diwenin. Pirtkn biyografk yn nivskarn chan ji al xwendevanan ve gelek t xwendin. Pirtkn jiyan berhemn nivskarn chan du hln nivskar bi mirov dide nasn. Hleke wan nsan jiyana wan hla wan a xebatkar berhemn wan yn edeb bi xwendevanan dide zann. Xwendevan bi pirtkn biyografk yn nivskaran wan ji nzve nas dikin di derbar hem berhemn wan de dibine xwed agahdariyeke berfireh.

 

Di nav kurdan de ev tit hj pk nehatiye. Ten birz Dr. Omer Uluay li ser jiyan berhemn nivskar kurd Mehmed Uzun bi nav Mehmed Uzun Kitabi pirtkeke amade kiriye weandiye. Ev pirtka w ya hja ji bo pirtkn weha bi v reng destpk e. Ev pirtk dikare bibe mnak j bo amadekirina pirtkn din yn li ser nivskarn kurd.

 

Di esas xwe de xwendevann kurd yn li Unverstan dixwnin, dikarin tezn xwe yn doktoray li ser jiyan berhemn nivskarn kurd amade bikin. Bi min jiyan berhemn nivskarn klask yn edebiyata kurd, herwek Melay Cizr, Ely Herr, Ahmed Xan, Feqiy Teyran, jiyan berhemn nivskarn kurd yn Kafkasyay, herwek Ereb emo, Heciy Cind, Eliy Evdirahman ji bakur Kurdistan jiyan berhemn gelek nivskarn kurd dikare bibe mijara naveroka tezn doktoray yn xwendevann Unversteyan..

 

 

 

 

SIYASETA SERDEMA N

 

Siyaseta serdema n ne weke siyaseta esra  bstan  e. Siyaseta sedsala bst yekan ji hem cure siyasetn ber cuda ye. awa ku siyaseta chan hatiye guhertin, div siyaseta kurdan j li gor rewa chan bi weyeke rasyonalst b guhertin. Siyaseta kurdn baur li gor serdema n bi weyeke eqilane hatiye pkann. Div ya kurdn bakur j weha b pkann.

 

Li chan stratejiya hzn ep j t guhertin. Di nav hzn Marksst de bandora Lennzm Stalnzm hatiye ikandin. d hzn Marksst dizanin ku Lennzm Stalnzm, Markszm nne. Dtin ramann Markszma rasteqn Stalnzm Lennzm ji hev cuda ne.

 

Tkna Sovyet tkna Lennzm Stalnzm ye. Tkna li ser nav Sosyalzm damezrandina kaptalzma dewlet ye. Tkna dtinn Lenn yn ku digot li welatn feodal nv feodal bi riya nekaptalzm dikare sosyalzm b damezrandin. Di welatn pavemay de, li komarn turk yn asya navn de ku civakn wir kober, gavan ivann li ber garana dewaran di adiran de dijiyan, d awa sosyalzm bihatana damezrandin.

 

Li gor hinekan tkna Sovyet Lennzm ji bo hz tevgern ep yn chan felaketeke. L, bi min na, ne wehaye. Dtin ramann Lennzm ji titek re neb. Ji bo chan re neb areser ji bo kurdan j b xeter zirar da kurdan. Sstema kul i ser ramann Lennzm bi dest Staln hate pkann dktatoriyeke b vate tew b. Xelkn Sovyeta ber geln chan ji dtin ramann Lennst zirar dtin.

 

Sazmana ku li ser nav Markszm Sosyalzm hate pkann sosyalzm neb, dktatoriyeke zilimkar, sazmanek ant-demokratk ji hla abor ve kaptalzma dewlet b. Di sazmana dzena kaptalzma dewlet de dewlet her xurt dibe civak qels dibe. Civak dibe koleyn dewlet ji bo xurtbna dewlet kar dike. Her tit ad dewlet ye kaymaxa w j mltarst sivl burokrat dixwim. Burokrat di nav xenmet de dijn civak taz bir, nanoziko dijn.

 

Tkna Sovyet ji bo geln rojhilata navn bi taybet ji bo kurdan j ba b. Sovyet algir pitgir dewletn statukoperest yn rojhilata navn b. Sovyet pitgiriya Iraq Suriy dikir. Bi saya alkariya Sovyet partiya Baas li ser hikm dima civak dipeliiqand, li ser gel kurd zilm zordar dikir. Sovyet ek didane Haviz Esat Saddam dktator. Bi ekn Sovyet li baur Kurdistan kurd dihatin kutin. Siyaseta Sovyet ya dervey siyaseteka li dij geln bindest b, siyaseteka a tew b. Wan bi siyaseta xwe ya a ten berjewendiyn dewleta Sovyet parastin berjewendiyn geln bindest binp kirin.

 

Li rojhilata navn xelk ku her pir ji siyaseta Sovyet zirar dtin kurd b. Di damezrandina komara Tirkiy de, Sovyet ek zr pere da M. Kemal. Sovyet tu serhildaneke kurdan neparast pitgiriya w nekir. Sovyet kurdn rojhilat Kurdistan, komara Mehabat kire qurbana petrola ran. Sovyet kurdn baur Kurdistan kire qurbana Saddam dktator. Sovyeta li tu pereyeke Kurdistan pitgiriya kurdan nekir doza netewa kurd neparast. Wan dtina pitgiriya gel bindest kirin binp kirin.

 

Di navbera saln 1975 1980-y de li bakur Kurdistan hinek part rxistinn kurd yn ep ji ber tgihitineke a Sovyet parastin, li niha rast derketiye hol d part rxistin Sovyet herweha dtin ramann Lennst Stalnst naparzin. Div d kurd ne wek ber, weke serdema n ya niha siyaset bikin berjewendiy welat xwe civaka xwe biparzin.

 

Li chan modela partiya Lennst j tk ye, flas kiriye. Hinek grubn pir bik Lennzm diparzin, l ew j pir marjnal in, tu hzeke wan kul i ser siyaset civak tesir bike nemaye. d ew nikarin bandora xwe li ser rewenbr, karker, gund hem kategoriyn civak daynin. d li gor modela partiya Lennst civak bi rxistin nabin.

 

Di sedsala 21-an de li gor ert tn din herweha li gor konjuktura chan rewa kurdistan pwst bi modeln rxistinn n yn sivl, demokratk siyas hene organzekirina civak ya bi rxistin li gor mentalteyeke n heye. S ben Kurdistan hj j azad nebye. Statuya hers ben Kurdistan hj j statuyeke kolon sumurge- pavemay ye. Di welatn kolon yn neazad de; gava yekemn tkona bingehn gav avtina ber bi azadiy ve ye. Yan ji bo azadiya gel rizgariya welat i pwst be div ew b kirin.

 

Li hers pareyn Kurdistan yn neazad de rewa hey ya objektv dide nandan ku partiyeke bi ser xwe nikare welat rizgar bike, civak azad bike. Di reweke weha de pwst bi enyn berfireh ji bo her parey yek enyek- temsliya netew heye. Cure cure part rxistinn kurdan li hers pereyn Kurdistan di bin yek swaneke de kom bibin, hzn xwe bikine yek enyeke berfireh pk bnin, tkoneke hevbe b dayin, d riya serketin vebibe pit demeke d serbikeve. Helbet ji bo serketin div raya git ya chan dewletn demokratk yn chan pitgiriya kurdan bikin. Lbel ji bo mirov ji raya demokratk ya chan alkar bigre div hza mirov a yekbn herweha siyaseteka mirov ya ba rast eqilane hebe ku ew j pitgir bikin.

 

En cephe haceta tkon ye. Dema enyeke fereh b damezrandin tkoneke piral b dayin, di nav pvajoy de ev tkon dikare bi xwe re damezrandina kongreyeke netew ya ku temsla Kurdistana bakur bike pk bne. (Li rojhilat Kurdistan li baur rojavay Kurdistan j li gor ert mercn wan paran dikare en temsln netew yn ji bo wan peran bne damezrandin.)

 

Kongreyeke ku temsla bakur Kurdistan bike, di peroj de dikare bi en kongreyn ku temsla pareyn din dikin re hevkar bike ji bo yektiya herar pareyn Kurdistan kar xebat bike. Div armanca hem part rxistinn herar pareyn Kurdistan ji bo peroj yektiya herar pareyan Kurdistaneke serbixwe be.

 

--------------

KOMELA JINAN : PELDA   

 

Jin rukn mal ne, bingeha jiyan ne. B jin jiyan nabe. Pvena civak, bi azadiya jin ve girdayye. Civakn ku wekheviya jin mr pk neyne, kesayetiyn azad tunebin, li ser jin zilm zordar, tehda ldan hebe, ew civak nabe civakeke demokratk. Li gor lkolnn lkolnvanan li chan her pir ldan di nav civaka tirk de ye. Yan her pir mrn tirk li jinn xwe dixin. Loma j hetsal li ser komara Tirkiy derbas b, ew hj j nebye dewleteke demokratk. Civaka tirk j di gelek waran de pavemaye nebye civakeke demokrat.

 

Tkona gelr b jinan nabe. Tkona ku jin di nav de cihn xwe bigrin, p dikeve, bi ser dikeve. Ji hla tkona netew demokratk ve kurd bi taybet jinn kurd mnakeke berbiav e ku li chan bye balk. Jinn tu milet bi qas ke jinn kurd bejdar tkona netew herweha bedar er ekdar nebne. Ke jinn kurd bi reng xwe yn tkoer bemsal in, nimne ne.

 

Di tkon pvena civak de rola rxistinn jinan girng e. Rxistinn sivl yn jinan dikarin gelek kar xebatn ba pk bnin roleke poztv bilzin. Li bakur Kurdistan beriya saln hety bi nav DDKAD komeleyeke jinan heb di nav tkona netew demokratk de cih xwe girtib. Ew dem komeleyeka bi nav KD j hinn jinn kurd di bin swana xwe de civandib.

 

Niha j li bakur Kurdistan hinek komeleyn jinan hene. Ev komele ji bo jinan xebatn ba dikin herweha mil didine tkona netew demokratk. Yek ji wan komeleyn jinan ku bi nav nasnameya kurd hatiye damezrandin komela jinan ya bi nav PELDA ye.

 

Komela jinan, PELDA di 12- Glana 2005-an de li naveya Ergan girday Diyarbekir e hatiye damezrandin. Armanca komel kar xebata jinan ya sosyal, civak, and, tendurist, siyas bike li hember neheqiy, zilm zordariy tbikoe jinan hiyar bike.

 

Dema ku komela jinan, PELDA hatiye damezrandin, dewleta dagirker aciz bye bi riya mahkemey biryara fesihkirin wergirtine. Mahkema dagirker gotiye Ji xeyn tirk nabe ku bi zimanek din nav li komel b dann. Damezrevan birvebirn komel li hember biryara dadgeh derketine tkona xwe ya demokratk domandine.

 

Komela jinan, PELDA hj j bi v nav kurd kar xebata xwe li naveya Ergany didomne. Damezrevann komel helwesteke ba wergirtine ku bi nav kurd komele vekirine. Div d li temam bakur Kurdistan komeleyn ku bne damezrandin bi nav kurd bin. Yan neten komeleya jinan, herweha komeleyn xortan, yn and, yn sosyal civak hem cure komele bi nav kurd nasnameya kurd bne damezrandin. 

 

 

------------------------

KEHANET

 

Ez kahn nn im. L, kehanetn kahnan bala min dikne. i pirtkeke kahnan yan j y li ser kehanet bikeve dest min, ez dixwnim. Hinek titn ku kahnan weke kehanet gotine, di pvajoya dem de rast derketine. Ev rastderketin mirov dide fikrandin. Kahn Nodre Dame end sed sal ber hinek tit gotiye ew titn w weke kehanet pk hatiye, rast derketiye.

 

Kehanet pbn ye, zanna peroj ye. Di peroj de d i buyer biqewime, i pk b ji al kesn xwed keramet weke kehanet t gotin gelekn wan rast derdikevin. Gelek kerametn kahnn Notredam rast derketine. Herweha hinek kerametn kahnek Yunan j rast derketine. Kahn bi nave Laonicus Chalcondyles pirtkeke bi nave Hilweandina mparatoriya Tirk nivsiye weke kehanet behsa tkna mparatoriya tirk kiriye.

 

Ev kahn di navbera saln 1425 1490- de jiyaye. Ew esl xwe grekyek yunanyek- Atnay bye li Konstantnopols Stenbol jiyaye. W gotiye y ku Stenbol fetih bike nav Mehmed e. Rast derketiye. Fath Siltan Mehmed Stenbol fetih kiriye. W gotiye d mparatoriya Osman hilwee. Rast derketiye, hilweiyaye.

 

Ez di gel kahnan ji nsann ulimdar, flozof, helbestvan ar- derwan hez dikim. Ji tirkan qet flozof derneketiye, l ji kurdan gelek flozof derketine. Flozof her mezin y kurdan Ahmed Xan ye. Di drok de kahnn kurd hebne, l kehanetn wan yn bi nivsk wendane, derneketine hol. arn wek Melay Cizr, Feqiy Teyran, Baba Tahr Uryan ji nav tirkan derneketine. ar wan her navdar Nazim Hkmet e, ew j netirk e, kober polon ye.

 

Bel, wek min got, ez kahn nn im, l ez hinek kehanet binivsim. Ev titn ku ez ji bo peroj binivsim, dibe ku di peroj de bne pkann kehanetn min rast derkevin. Belk sed sal pa hinek xwendevann kurd v nivsa min ji nav arvn drok derxin bixwnin bibnin ku titn min di destpka sala 2005-an de nivsiye, di nav pvajoya sed salan de rast derketine.

 

KEHANETN SEDSALN PEROJ

 

1-     Sedsala 21-an d bibe sedsala kurdan. Di nav v sedsala 21-an de d kurd bibin xwed dewlet. D p du dewlet (weke Kore Vetnam) pa yek dewleteke kurd b damezrandin. Ev mesela du dewletiy j d weha pk b. D p dewleteke federe pk b. Pa dewleteke federa a din pk b. Pa d dewleteka federe bibe serbixwe. Dewleta din ya federe bibe endam Yektiya Ewropay. Pa d referanduma gelr pk b piraniya dengan bixwazin ku dewleta federe bi dewleta serbixwe ya Kurdistan re bibe yek.

2-     D li Tirkiy kemalzm helwee. Tu qmet rmeta kemalzm nemne. D herkes li kemalzm nalet bne. (Li ser nivsa van rzn ku min jib o kemalzm nivsb du sal derbas b (min van rzan di sala 2005-an de nivsb), waye li Tirkiy kemalzm berbi hilweandin ve dice. Di hilbijatina v sale (2007) de partiya kemalst CHP tk .)

3-     D dewleta tirk ya njadperest tk bie, di na w de dewleteke federal girday Yektiya Ewropay pk b d hem geln Anatoly azad bibin.

 

Li gerdn sekna daw tune. Hertit di nav hareket de ye digehure. Rewa civak rewa dewletn chan hertim wek xwe namne. Binrin, demeke Sovyet weke mparatoryeke mezin b li chan hza duyemn ya her mezin b. Lbel rew hate guhertin Sovyet ji hol rab. Dewleta njadperest oven a kemalst j d ji hol rabe d kemalzm tk bie.

 

------------------------------------------- 

ALA XWN

Li xwepandann (mitngn) hilbijartina partiyn tirkan binrin, ji xeyn ala wan a xwn titek tune. Di qada mitngan de bi deh hezaran kes dicivn bi hezaran ala sor a xwn ya Tirkiy di destn wan de ne li ba dixin. Di hem me mitngn partiyn dagirker yn tirkan de njadperest oventyeke bpayan t kirin.

 

Di mesela doza kurd Kurdistan de hem part wek hev in li dij gel kurd in. Di nav partiyn dagirkern tirk de partiya her xedar, oven, fast, miltarst njadperest partiya kemalst fast CHP  partiya fast MHP ne. Partiya kemalstn fast njadperest P ( Parts) Partiya diz, stal, paver fast GP (Genc Part) partiya kemalstn bi r BTP (Bagimsiz Turkiye Parts) j di dijayetiya kurdan de km  CHP MHP nnin.

 

Di mitngn van partiyan de, ala sor a xwn t baxistin serokn van partiyan li dij gel kurd vedirein, dijminah dikin. Ala tirkan bi rast j alake xwn ye ji ber xwn hatiye kirin. Ev al di er Mercdabik de ji ber berma xwn hatiye kirin. Di er de ordiya tirkn hov wisa nsan kutine ku ji xwna wan di newal de gola xwn pk hatiye ber bi var hv str ewqa xwe daye ser gola xwn tirkn xwnhez ji ber v ikl, v ala xwn kirine ew ji dema mparatoriya Osmaniyan ta ro bye ala dewleta tirk. Dema M. Kemal hevaln w Padah Osman ji ser text xistine dewleteke dktator ya oven, fast njadperest damezrandine, tkil al nebne, ala xwn negehurandine. M. Kemal dktator j weke padah Osmaniyan mirovkuj, xwnhez xwnperest bye. arek tirk j dibje : Bayragimizi bayrak yapan ustundek kandir. Y ku ala me kiriye al xwna li ser e.

 

Xwendevann kurd dizanin ku di droka tirkan de bi nav Hun Turkler beeke tirkan hebye. Ba e ev nav jikur hatiye k v nav li tirkan daniye. Ev Hun Turkler bi maneya Xwn Turkler in. V nav j aryanan (kurdan farisan) li tirkan danne. Yan Hun Turk bi peyv maneya xwe ya esl Xwn Turk e.

 

Dema tirkn xwn, hov barbar ji Asya navn ber bi rojhilata navn ewropay ve dest bi rin hovane kirine barbariya xwe njan dane, kurdan ji wan re gotine Tirkn Xwn ewropiyan j gotine Tirkn barbar. Beeke ji van tirkn xwn barbar hatine rojhilat ewropay dagir kirine, wir ji xwe re kirine cih war nav ku kurdan li wan danne domandine. Yan niha j nav wan Hungarya yan Xwn ye. Bi tirk ji wan re dibjin Macar yan yn ku ko kirine, bne mihacir ne cihek, dewerek din.

 

Nivskarn tirk di pirtkn drok de herweha di dibstann tirkan de pirtkn ferm yn perwerdey pesn siltan, padah, han hakann tirk yn drok didin. Ev kesn ku pesnn wan tne dayin hem j rikar, talanker, barbar xwnperest bne. Di drok de kesn her xedar xwnxwar Cengizxan, Tmrleng, Metexan, Alpaslan, Tmun, Yavuz Selm Mistefa Kemal in.

 

Van kesn xwnxar, hemyan j li Kurdistan katlam kirine, kurd kujtine. Di drok de bi qas ku ordiyn tirkn hov barbar kurd kujtine, mileteke din ewqas neteweyeke din nekujtine. Dibjin tirkan milyonek ermen kutine. Heger ji drok ve bijmr tirkan ji ermeniyan pirtir kurd kujtine. Mongol hatine ri Kurdistan kirine bajaran xirab kirine, gundan ewitandine, kevir li ser kevir nehtine. Pa tirkn Selk, Oxiz, tirkmen xwntirkn xwn hatine ri Kurdistan kirine kurd kutine. Di dema mparatoriya Osmaniyan de Kuyucakl Mistefa kurdan kiriye bran ser bran girtiye, Yavuz Selm ji kurdan nefret kiriye li hember kurdan gotinn hov rezl li ser kaniy nivsiye ku tirk wan gotinn Yavuz Selm bixwnin ji kurdan nefret bikin. Fermandarek ordiya tirk gotiye k bibje ez kurd im, tif bikin ry w. Mistefa Kemal njadperest hebna kurdan nkar kiriye kurdan qetil kiriye.

 

Werhasil tirk ji hla drok ve ji hatine wan ya Asya navn heta ro li hember kurdan sucdar in, tawanbar in. Div dewleta tirk ji kurdan ozr xwe bixwaze, doza lbrn bike. Qetlamn ku li hember gel kurd ermen pkanne qebl bike.

 

Lbel nake. Dewleta dagirker a tirk li hember kurdan hovt barbar-ya xwe didomne. Dema min v nivs dinivsand, di televizyon de bav ekdarek ku ji al ordiya tirk ve hatiye ehdkirin, dibje Sawc bi dev xwe ji min re gotiye kur te bi weyeke hovt kutine. Dsa li herma olemerg du ekdarn kurd sr dl dikevin dest tmn taybet yn arta tirk. Bi herdu ekdaran kence dikin daw bombe di bedena wan de diteqnin.

 

Dema dewlet hov barbar be, civak paver, oven njadperest be, epn wan nasyonalst fast be, slamiyn wan Tirk-slamc kemalstn bi r be, d ala wan j xwn be.

 

 

FAZMA TIRK

B du serokwezrn Tirkiy dibjin Li Tirkiy dewleta kr heye. Dewleta kr ordu bi xwe ye. Komara Tirkiy ji al lekeran ve weke dewleteke mltarst hate damezrandin. Bingeha v dewleta mltarst njadperest, ovenzm fazm e. Li Tirkiy fazm her dem bi dest dewleta kemalst bi darbeyn leker hatiye pkann. Fazma Tirkiy naibe fazmn cihn din. Ji bo ku bingeha w dewlet e, fameke berdewam heye ku j re bi tirk surekl fazm dibjin.

 

Hinek dtinn a fazm di partyn sivl di rejimn hukumetn- paver de dibnin. Yan li gor wan heger partiya fast MHP b ser hukum bibe desthilatdar, w dem fazm heye. Ev dtineke nerast e. Li Tirkiy dema ku MHP tuneb j, fazm heb.

 

Di saln 1975 heta 1980-y part rxistinn ep fazm di MHP- de didtin li gor wan ant- fast micadele div li dij partiya fast MHP- bihatana kirin. W dem di nav tevgera kurd de kovara Rizgar nivs ku di mesela pirsa netewa kurd Kurdistan de, ferqa partiyn burjuva yn tirkan tune. Hem j dagirkeriy diparzin, njadperest in fast in. Lewre j ferqa CHP MHP- tune.

 

Ev dtin ro hn btir rastiya xwe radixe ber avan. Di mesela kurd de Kemalst CHP, Pernek P, Olperestn tirk-slamst, tarqata Kadiryn tirk, Kualisyona KIZIL ELMA hwd, ji MHP- pirtir nijadperest fast in. Fastiya tirk bi vana ten bimana dsa xem neb. Niha li Tirkiy civaka tirk bi dest dewlet, bi propaganda orduy art- dibe civakeke njadperest fast.

 

Fazma tirk bi partiya fast MHP- dest p nake. Fazma tirk ji partiya thad teraq dest p dike, bi kemalzm didome xurt dibe herweha bi dewleta komara Tirkiy re dibe yek. Yan fazma tirk bi dewleta tirk a kemalst bi dest ordiya tirk a fast kemalst pk t.

 

Bi dest ordiya fast li hember kurdan njadperestiyeke dijminahiy t belavkirin. Civaka tirk di bin bandora dtinn dewlet de dimne dibe dij gel kurd ew wisa har dibin ku dixwazin kurdan pare bikin, wan bikujin. Lekern ordiya tirk li hember ekdarn kurd xwnxwaryeke wisan dikin ku neeqil mirovan e, ancan kesn hov, weh, barbar titn weha bikin. Ew goh pozn ekdarn mir ehd- jdikin, avn wan derdixin, ser, lv tiliyn wan jdikin, ling xwe didine ser la wan mir wne diknin.

 

Civaka tirk li hember gel kurd kn nefreta xwe bi weya lnkirin didine nandan. ekdarek kurd birndar hsr dikeve dest askern dagirker n tirk, civaka wan radibe ser piyan dixwaze w/w ekdar kurd ln bike, bi dest lepan bikuje. Li dinyay titeke weha, kn nefreteke ewqas hov barbar nehatiye dtin. Waly dewlet li pber masmedia tirk dibje Wan bikujin, biqelin, pare bikin. Walyek ewqas xwnxwar barbarya xwe bi ekere diyar bike, d bifikirin lekern ordiya barbar a tirk d i bike i neke.

 

Civaka ku bi dest ordiya miltarst ikil bigre ew civak nabe demokrat. Dewleta ku bi dest kemalstn njadperest b birvebirin ew dewlet nabe komareke demokratk. Bila kurd xwe blasebe nexapnin. Dewleta tirk bi hsan nsan heq kurdan nade.

 

Ev het salin ku dewleta tirk ji kurdan re dibje cudaxwaz bi v sucdariy kurdan tawanbar dike, wan dixe hepis zindanan wan dikuje. Kurd iqas bibjin em cudaxwaz nnin j, li ber dewleta tirk pere nake. Dewleta tirk tu car mohra terorstiy cudaxwaziy ji ser kurdan ranake. Lewre j pwst nake ku kurd bi dewleta tirk bidine qeblkirin ku ew cudaxwaz nnin.

 

Dewleta dagirker a tirk iqas dibje hn cudaxwaz in siyasetmedarn kurd j dibjin na, em necudaxwaz in. Bi min div kurd bibjin em cudaxwaz in. Em naxwazin bi civaka tirk re di nav snorn ferm yn dewleta tirk de bijn. Em kurd in, snorn welat me diyar e. Em dixwazin di nav snorn xwe de bijn. Em dixwazin bi pareyn welat xwe re bibine yek. Bi wan re dewleta xwe ya yekby netew damezrnin.

 

-----------------

DIBJIN JIN WEHA NE

 

Dibjin; jin ji bo y ku ji wan hez dikin na, lbel ji bo y ku li wan hikm dikin can didin, xwe dikin feda.

 

Dibjin; dil jinan ji y/ya ku j hez nake qet naewite.

 

Dibjin; jin dikare avn ku hertit dibne j bixapne.

 

Dibjin; ji jin hez bike, w amo bike, biparze, bawer bide p, xwe p rn bike, ew d bibe qewraa te.

 

Dibjin; heger hn dixwazin pvana aristaniy bipvin, li ertn jyana jinan binrin.

 

Dibjin; jina ku bi gotinn xwe ney xapandin tune.

 

Dibjin; jin titn ku ji bo wan t kirin, weke deyndariy dihesibnin.

 

Dibjin; temen jin muzk tune ye.

 

Dibjin; jina speh avan co dike, jina ba dilan ad dike.

 

Dibjin; jin hertit ef dikin, lbel tu tit ji br nakin.

 

Dibjin; jina ku hezkirina xwe ji mran re dibje, ya ku her hindik  ji mran hez dike ye.

 

Dibjin; pir hindik jin hene ku qmeta wan ji rindya wan bi tementir e.

 

Dibjin; y/ya ku jin xweik kiriye Xwed/a ye, y ku xwehal kiriye eytan e.

 

Dibjin; spehbna jin di dema hezkirin de derdikeve hol.

 

Dibjin; jin mirov ezz j dike rezl j dike.

 

Dibjin; jin mirov ji dn man dike.

 

Dibjin; jin ji mran pirtir xwed hkmet in.

 

Dibjin; jin hindik dizanin, pir fm dikin.

 

Dibjin; jin di ciwaniya mr xwe de evndara mr xwe ne, di navsaliya mr xwe de heval mr xwe ne di kaleprya mr xwe de qewraa mr xwe ne.

 

Dibjin; heger bi rast mirov ji jinek hez bike, di avn w de hem jinn din wenda dibin.

 

Dibjin; jin nizane di ramsana pn de i wenda kiriye. L, dizane di ramsana pan de i wenda kiriye.

 

Dibjin; jin wek sya mirov e. Tu w biqewirn direve, tu birev li pey te ye.

 

Dibjin; ne bi jin dibe ne j b w dibe.

 

Dibjin; jin jyan e. B jin jyan nabe.

 

MEZIYETN JINAN

 

Helbest : Lokman Polat

 

Jin jiyan e

Jiyan dixemilne

Jina ba mr dixe bin bandor

Li ser mr tesr dike

Jina zana bala mr dikne

Jina speh ruh mr co dike

Jina fenker dibe xwed mr

 

Jin mr ezz j dike rezl j dike

Mr iqas mrxas be j, bi jin nikare

B jin ad bextiyar nabe

Bi jin adiman serfraz dibe

 

 

CIVNA TEV-KURD

 

Gruba Xebat di civna 26 / 27 Glana 2007an de nav xwe kire Tev-Kurd. Ez wek algirek niha j wek endam meclisa Tev-Kurd damezrandina Tev-Kurd li gel kurd li hem siyasetmedarn kurd proz dikim.

 

Part rxistinn kurdan herweha sexsiyetn siyasetmedar yn kurd gelek caran hewl dan ku yekt hevkar tfaq- yn siyas rxistin pk bnin. Hinek hewldan n ser, l temen wan kin ajot. Di droka siyas ya bakur Kurdistan de yekt hevkariyn ku bi UDG, Ucl, bel, Tevger, Hevkar, PYSK hatin navkirin, pk hatin z xirab bn, hilweiyan. Ji bo yekt hevkariy hewldana her daw pkanna gruba xebat b.

 

Dema hewldann yekt hevkariy tk diin, moral kadirn siyas xirab dibe di hestn wan de sarbn dibe. Pit hilweandina hewldann yekt hevkariyan gelek kadirn siyas sar dibn din li mala xwe rdinitin. Ev j ji bo pvebirina xebata doza netewa kurd tkona netew demokratk zirar b, xebat tkon qels dikir. Heger hewldana gruba xebat biser neketana tk bina, d dsa moral kadirn siyas yn kurd xirab bibana wan d bigota binrin kurd nayn cem hev bi hevre kar xebat nakin, tkoneke hevpar pk naynin. Lbel ji bo parastina doza netewa kurd gelek ba b ku hewldana gruba xebat biser ket ji bo kadirn siyas yn kurd b moraleke ba.

 

Du rojn civna damezrandina Tev-Kurd de gelek axaftinn ba yn bi sewiye herweha hinek axaftinn neba yn bsewiye hatin kirin. Hinek nsan ji bo titek bibje yan j pniyazeke bike, i zanna w hebe pk dike hj daw titeke ku dixwaze bibje yan j pniyaza xwe pk dike. Hinek kes j bk eleqeya axaftina wan mijara civn bi hev hebe, ji xwe re radibin behsa titn din dikin tu gotineke di derbar mijar naveroka civn de nabjin. Gohdariya axaftinn weha mirov bhnteng dike, l wek axaftvanek civn j goteji bo ku di civn de demokras heye, lewre mirov teheml wan kesan dike.  Di esas xwe de civnn weha ji bo xwenhkirin, guhertin pvena kesayetiya mirov girng in. Di van civnan de mirov fr gelek titan dibe. Anku her nsan miheqeq titeke fr dibe.

 

Civna Tev-Kurd bi serket daw b belavoka encama civn ji raya git re hate pkkirin.

 

TEV-KURD ji partyn siyas, hewildan, derdor, kom, nsyatf, saz, dezgeh kesayetyn serbixwe yn ku perspektva yektya netewey dixwazin dibjin, div neteweya Kurd bi rayek azad li ser axa xwe pjeroja xwe bi dest xe wek malbatn netewe yn azad xwed maf azadyan be, pk t.

TEV-KURD, hjayyn hevpar n azad rizgarya gel me destnan kiriye wek armanc daye ber xwe ku van hevparyan zde bike bike mal gel. Bi v armanc hzn netewey yn demokratk n ku xwed  rxistin br hizrn cuda ne, di areveya tkon hizrn yekdoz da anye ber hev.

TEVKURD, di xebatn xwe da reway serkya sivl, rmeta mafn mirov, demokratya azadxwaz pirrdeng dike bingeh. Tkona demokratk aitxwaz dihebne.

TEVKURD, xwed li destkeftyn netewey yn Kurdistana Bar derdikeve pitgiry dike, bi Parlamentoya Federe a Kurd hukmeta w ra dikeve hevkaryeke xurt.

 

Min end hevok ji belavoka Tev-Kurd wergirt li jor di nav neynok de weand. Belavoka encama civn ya ji bo raya git re belavokeke bi naveroka xwe xurt bi hedef armancn xwe zelal e. Hewldana gruba xebat da nandan ku kurd dikarin bi hevre bixebitin, bi hevre tbikoin, kar xebata siyas pk bnin. Damezrandina Tev-Kurd d ji bo pvena xebat tkona netew demokratk bibe gaveke girng bi nirx.

 

Ez hvdarim ku Tev-Kurd d di xebat tkona xwe de bi ser bikeve.

 

 

 

SPASIYA MVANDARIY

 

Lokman Polat 

Ez ji bo mvandariya YNK, PDK, PDK-ran, PDK Bakur, PSK, Yektiya Nivskarn Kurd Duhok. Kovara Nbn rojnama Agr re herweha wek exsiyetn kurd Kek Ristem, Mesd, Nuredn, Hesen Silvan, Xell Duhok, ofer Zana, Kovan, Bedo,Erol, Yilmaz, Azad, ekdar, efq, Mrze Xeco Xan Xanima protpa siyasetmedara kurd re ji bo mvandariy gelek spas dikim.

 

Nzk du mehin ku ez li bakur baur Kurdistan digerim. Mirov li welat xwe bigere di nav gel xwe de be, titeke pir xwe e. Li pareya azad a welt de hestn mirov yn welatperweriy ad bextewar dibe. Kurdistana baur azad e bi modela federe be j, dewlet e. d dewleta dagirker a tirk i bike j nikare r l piya dewletbna kurdan bigre. TC- Komara Tirkiy iqas bixwaze asteng derxe j bi ser nakeve. D kurd bi ser kevin.

 

Min baur Kurdistan ibande gund bakur Kurdistan j ibande bajar. Gund xilas bye, azad e, div bajar were rizgarkirin. Ji xwe hetan bajar anku Kurdistana mezin rizgar nebe yektiya pareyn Kurdistan pk nay. Baur rizgar b niha dora rojhilat e. Ez di v brbaweriy de me ku d di demeke nzk de rojhilat Kurdistan j rizgar bibe li wir j kurd bi weyeke azad ya d dewleteke federal pk bnin yan j bi baur re bibine yek herdu pare bi hevre dewleteke serbixwe damezrnin.

 

Ji rizgariya bakur Kurdistan re dem dixwaze. Rizgariya pareya mezin d bi ked xebata siyas, rxistin bi tkoneke dr dirj pk b. Div her kurd di dil mejiy xwe de br baweriya rizgariya Kurdistan bi cih bike p bawer bike. Kng be j d miheqeq Kurdistan rizgar bibe gel kurd azad bibe.

 

Ez 25 sal ber mvan PDK ran bm, min nan wan xwarib 25 sal pa ez dsa bum mvan wan min nan wan xwar. Ji bo mvanperweriya Kek Ristem Kek Azad ez carek din spas dikim. Ez dikaribum ji Koy biime Mehabat, l ez nem. Ez di dema ku Mehabat azad bibe, biime wir li wir cara syem bibime mvan Xizba demokrata Kurdistana ran, partiya ku ji bo min gelek bi qmet qedirbilinde.

 

Baur Kurdistan di destpka pkanna damezrandina dewlet de ye lewre j bibe nebe hinek a kmaniyn wan hene. Hinek nakokiyn civak helkirina kar barn bajarvany pkanna xizmetn sosyal civak hene, ew j di nav dem de, di peroj de dikare hel bibe bte areserkirin.

 

Niha ji bo baur Kurdistan titn her girng mesela areserkirina bajar Kerkk amadekirina yasaya bingehn ya dewleta federa a Kurdistan ye. Ev herdu xal hel bibin, titn din d bi tevah bne helkirin.

 

Ez ji efredaktor, birvebir hem karker kedkarn kovara NBN kovara PEYV re spas dikim ku carna nivsn min weandine. Di nav desthilatdariya weann bi alfabeya Areb/kurd de bi alfabeya Latn/kurd wean derxistin karek giranbihaye hjay pesn ye. Ez hvdarim ku li baur Kurdistan hejmara kovar rojnameyn bi alfabeya Latn/kurd her bie zde bibe di peroj de bi tevah derbas alfabeya Latn/kurd bibin.

07/06/2007

 

 

EVNDARA TIRSONEK

 

Tim nivsna gotaran nabe, bila carek j helbest be.

Ez v helbesta xwe pk xwendevann kurd dikim.

 

 

W di destpka riyeke tar de avn te dt.

Dema ku ew ji jiyan bzar b

Ji te hezkirina w b hezkirina ji jiyan j

Evna te, jiyan bi w da hezkirin

 

Ew ji evn netirsiya

Lbel tu ji evn tirsiyay

Ji tirsa evn tu newrab

Evna dil xwe ekere bik

 

L, te evna ku tu j ditirs

Di nav dil xwe de ber da

Ew cesaret bi te re tune

Loma tu newiray evna xwe qebl bik

 

Ji ber tirsa evn

Tu dixwaz xwe ji evndar xwe

Dr bix

 

Ew iqas dr te be j

Ji te dr nn e

Bhna te di poza w de

Deng te di goh w de ye

 

avn w ji xeyn te

Tu titeke din nabne

La ser ry te

Weke wneyeke di mejiy w de ye

 

Ew ji evna xwe te natirse

W bi ekera evna xwe

Pk te kiriye

 

Heriqas tu ji evn ditirs j

Di xewn xeyaln te de evn

Dev ji te bernade

 

He eqil te

Bi diz be j

Li ser evndar te ye

 

Dil te ji ber evn

Pl dide, dibe agir alaw

Diewite

 

Tu ji ber a dil bi diz dizar

Derniya hest ruh te neba dibe

Ji bo aramiya ruh xwe

Tu xwe bi xwe dixapn

 

Hinek bi cesaret be

Li evndar xwe neheq neke

Ji evna w re bi rz hurmet be

Bizanibe ku her pir ew ji te hez dike

 

Tu iqas dr w b j

Hest ruh w nz te ye

Tu iqas bhv b j

Ew bi hv ye

 

Tu evna xwe j re rave nek j

Ew li benda te ye

Ku tu rojeke evna xwe

J re pk bik

 

Were netirse

Ekere j re bibje

Ku tu j ji w hez dik

 

Lbel, nebe nebe

Hn bi hevre nezewicin

Zewac mirina evn ye

 

Evndarn rasteqn

Div negin mirad xwe

Ku evna wan bibe nemir.

 

 

 

NEHEQIYA DU DOKTORAN

 

Min li ser komkujiya ermeniyan nivseke nirxandin nivsb ew nivsa min di rojnama Dema N de derketib. Min di nivsa xwe de rexne li mparatoriya Osman komara Cumhur ya kemalst girtib.

 

Du doktorn kurd Dr. Nac Kutlay Dr. Tarik Zya Eknc j li ser qetlama ermeniyan nivsne ew kurdan sucdar dikin. Li gor dtina wan kurdan j ermen kutin div kurd ji ermeniyan ozir bixwazin, doza lborn bikin. Herdu doktor bi temen in, umr wan li ser 70 salan e hurmeta min ji wan re heye, lbel dtinn wan a in.

 

Di hla siyas, raman rxistin de herdu doktor Kurdistan nefikirne di nav tevgera netew demokratk ya kurd de cih negirtine. Herdu j Tirkiyey bne yek dinav partiya T.. P de y din din nav CHP- de cih girtine, ji wan re xizmet kirine. Niha j li gor Dr. Tark Zya Kurdistan somurge kolon- nn e, nehatiye dagirkirin heta kurd netewe j nn in, hindikay ne azinlik in. Dr. Tark Zya ji bo heq kurdan maf and kulturel ozerklk - dixwaze Dr. Nac Kutlay di nav DTP- de ye ji xwe t zann ew ji bo kurdan titek naxwazin. Herdu doktor j di bin bandora dtinn kemalst demokratk cumhuryet de ne.

 

Dtinn herdu doktoran yn derbar komkujiya ermeniyan ji al kurdan, ne rast in ji bo ku kurdan tawanbar dikin weke sucdar didine nandin a in, neheq in. Ew bi van dtinn xwe li kurdan li xelk kurd y nava Lic neheq dikin. Doktor Tarik Zya Ekinc dibje Liceyyan gelek ermen kutine dest dane ser mal wan herweha pereyn wan transfer malbatn Lic bye Lic bi per ermeniyan dewlemend bne. Ev dtin ji bin ve a e, nerast e.

 

Licyan ermen nekujtine bi perey ermeniyan zengn dewlemend nebne. Di dema ber de malbata her zengn li Lic malbata Dr. Tatk Zya ye. Zarokn v malbat dibistan xwendine bne doktor, mihendis, mielim avukat. Wisane heger dewlemend bi pereyn ermeniyan pk hatiye, di serde malbata Ekincyan ermen kutine bi per wan zengn dewlemend bne(!) L, na. Di Lic de di w dem de end malbatn dewlemend hebne wan bi riya ticaret bazirganiy xwe dewlemend kirine. Dewlemend Lic y her dewlemend malbata Toprakin eleqeya dewlemdniya Hec Hemt Toprak bi kutina ermeniyan tune.

 

Herdu doktoran j agahdariyn a wergirtine loma kurdan Licyan sucdar dikin. Dr. Nac dibje Lcel Harun erkez etes ermenyan kutiye. Ev da nerast e. Di Lic de bi nav erkez Harun tu kesek tunebye. Li Lic li hember ermeniyan ji bo kutina wan ete, mete nehatiye pkann. Titn weha derewn drokne ku li kurdan li Licyan t kirin.

 

Di nivsn herdu doktoran de bi taybet di nivsa Dr. Tark Zya de titn a wisa pirin ku, pwst nake mirov li ser bisekine. Di gund Serd de qetlama ermeniyan nebye herweha Cum , Fum Sernis j yn ermeniyan nebne.

 

Xwnxwar komkujya ermenyan Sadrazam Talat Paa di dema komkujya ermenyan de ji kjan nave bajaran iqas ermen kutine, sirgn kirine di deftera re de nivsiye ew deftera w ya re ro derketiye hole. Di Lstey de nav Lic tune, anku li Lic qetlama ermenyan pknehatiye.

 

Di mesela komkujiya ermeniyan de y b sucdarkirin mparatoriya Osman berdewama w komara kemalst a Tirkiy ye. Min di nivsa xwe ya di Dema N de weha gotib.

 

Hinek komkujiya ermeniyan dikin stuy kurdan daxwaz dikin ku kurd j ji ermenyan doza lborn bikin. Y ku fermana kutina ermenyan derxistiye kurd nebne, dewleta Osman bye. Bi emir fermana wan ji al ordiya wan ve ermen hatine kutin. Di hinek cihan de heger alayn Hemd j bi ordiya Osman re ermenyan kutine, ev nay v maney ku kurdan ermenyan kutine. Alayn Hemd ji al dewlet ve hatiye damezrandin di xizmeta wan de bne. Lewre j ji komkujya ermenyan kurd berpirsiyar nnin. Ordiya tirk li Qibrs j qetlam pk an di nav lekern ordiya tirk de kurd j heb. Kes kar bibje ku kurdan li Qibrs qetlam pk an. Desthilatdariya kurdan tune, xwed biryar tirk bne wan ferman daye. eyxulslam ol y dewlet fetwa daye qetla ermenyan helal kiriye sadrazam dewlet ferman daye ordiya dewlet j komkujy pk anye.

 

Di dema komkujya ermenyan de gelek ermen ji xra kurdan ji qetlam, ji kutin xilas bne. Di na ku kurd ji ermenyan bexandin bixwazin, dive ermen ji kurdan re spas bikin ku gelek ermen ji xra kurdan ji mirin xilas bn jyana xwe domandin

Ez niha j di v brbaweriy de me van dtinn xwe diparzim.

 

 

ROMANNAME

 

 Niha ez romaneke ku ten ji nameyan pk b binivsim, d hinek kurdn nezann edebiyat bibjin ev iye?...Ma ji nameyan roman dibe. awa ku kurdek cahil edebiyat gotib ma kurteroman iye? Ev j cada Lokman Polat e. Hinek zilamn nezann edebiyat car caran li ser pirtkan rewenbran dinivsin ji nezaniya xwe titn ecb dibjin. L, div ew bizanibin ku gelek cureyn roman hene.

 

Teknk hunera roman wisa berfirehe dewlemende ku, bi gelek cureyan roman tne nivsn gelek cureyn romanan, herweke romann drok, romann siyas, raman, felsef, romann biyografk, brann romann li gor weya ekoln edeb yn chan, yan romann realst, surrealst, sembolst, klask, modern, postmodern hwd hene. awa ku gelek cure roman hene herweha kurteroman j cureya roman ya bi nav romanname yan j nameroman j heye.

 

Nameroman balk in bala mirov dikne ser xwe. Mirov naveroka nameyan meraq dike. Hinek nsan gelek meraqdarin xwendina nameyn kesn din wan dixe heyecan. Lewre j kesn weha bi merak bi heyecan nameyn kesn din dixwnin. Nameyn ku di romannameyan de tne weandin, heriqas bi tevah ji al nivskar ve bne nivsn j, weke ku du kes, du evndar, du dost ji hevdu re iyandine, ewqas realst e ji ber jiyana rojane ya nsanan hatiye afirandin. Nameyn xeyal bi weyeke surrealst t pkkirin ev j bala xwendevanan dikne.

 

Name j weke rok roman ji bo ji al kesek din ve b xwendin t nivsn. Ji dev leheng, figurn ku karektern wan cuda ne name tne nivsn di nameyan de heger tevn, mijar, serphat, rok byer hebin vana bi weyeke edeb bi hevudu re bne hunandin, ji ber wan nameyan berhemeke edeb dikare b afirandin.

 

Nameroman ji sedsala 18-an ta ro veke weyeke, ikleke edebiyat hebna xwe domandiye li hinek welatn ewropay ev we roman gelek hatiye hezkirin. awan ku hinek nivskar li wneyan dinrin ji ber wan wneyan roman diafirnin, hinek romannivser j hem ji ber nameyan roman dinivsin hem j bi weya namenivs herweha bi nameyan tevna roman pk tnin bi weyeke huner edeb nameroman dinivsin. Heriqas di edebiyata kurd de ev we roman tune j, di nav edebiyata chan di edebiyata tirk de ev we roman anku nameroman hene.

 

Di naveroka hinek nameromanan de, tkiliya nsanan ya pskolojk, rewa wan a sosyal civak, tradisyonn taybet, torey exlaq t rave kirin. Romana nivskar Samuel Richardson ya bi nav Pamela serboriya keeke qewra, dawxaza efendiy qewra ya bi qewra re adiman li hemberderketina daxwazn efend berxwedana qewraa ciwan bi weya nameroman hatiye afirandin.

 

Di nameromanan de carna byer ji dev du, s kesan t qalkirin. Yan heman byer bi beravika s kesn cuda bi weyn cuda t qalkirin. Name, yek ji yek din re dinivse di derbar kes duyem de j agahdar heye. Di nav edebiyata chan de gelek mnakn nameromanan hene. Ya her balk nameromana nivskar Amerk John Updke ya bi nav S ye. Di v nameroman de; Jineka 42 sal ku nav Sarah e, dev ji mr xwe berdide, j vediqete dikeve bin tesra bandora- lderek Hndu dibe endam tarqateke hnd. Sarah roka xwe tkiliyn xwe yn bi lder Hnd re bi riya nameyan ji mr xwe ber re, ji kea xwe re, ji diya xwe re ji pskolog xwe re qal dike. Ew ji wan re name dine behsa gelek titan dike. Ev nameyn Sarah- byern ku di nameyan de tne qalkirin dibe mijara roman.

 

Di romana nivskar Choderlos de Laclos ya bi nav Tehlikeli Alkalar Tkiliyn Xeter de j roman ji ber nameyn kesn cuda t hunandin. Yan nameroman dikare ji ber nameya yek j dikare ji ber nameyn end kesan j b afirandin.

 

Tbin : Di nivsa min ya bi sernav edebiyat drok de hevokek tevlhev bye. Rastiya hevok wehaye :

Romana Ereb emo Dimdim romaneke gelek ba e, hja ye. Ev roman li Tirk j hatiye wergerandin. Romana Ereb emo ya bi nav ivan Kurd romana bi kurd ya yekem e ku li bakur Kurdistan ji al weann Ozgurluk Yolu Riya Azad ve hatiye weandin belavkirin.

 

 

 

EDEBIYAT DROK

 

 Gelek rokn antk, folklork yn gelr hene ku dikare bibe roman. Edebiyata kurd di hla romann ku ji ber byern drok hatine afirandin qels e. Di droka kurdan de wisa byern girng pk hatine ku, her byerek bi ser xwe dikare bibe roman.

 

Serk damezrevan romana kurd a yekem romannivser kurd Kafkasyay Ereb emo ye. Romana modern njen- ya kurd bi berhemn w dest p kiriye bi Mehmed Uzun, Hesen Met, Lokman Polat, Firat Cewer, Lale Qaso, Silman Demr, . Bub Eser, Seydo Aydogan hwd hatiye domandin. Di hla nivsna romann drok de j Ereb emo ser kiandiye. Romana w ya bi nav Dimdim li ser byereke drok, anku li ser berxwedana serdar kurd, Xan engzrn qumandar kela Dimdim ku li hember farisan pk hatib hatiye nivsn. Romana Ereb emo Dimdim romaneke gelek ba e, hja ye. Ev roman li Tirk j hatiye wergerandin romana bi kurd ya yekem e ku li bakur Kurdistan ji al weann Ozgurluk Yolu Riya Azad ve hatiye weandin belavkirin.

 

end romann Mehmet Uzun j ji ber byern drok hatine nivsn. Roman w yn biyografk byern ku di wan romanan de hatine qalkirin, dmeneke ji droka kurdan ya nzk radixe ber avn xwendevann kurd. Romana min a nav Flozof Katib x Sad j ji ber byera serhildana x Sad nemir hatiye nivsn. Kurteromana min a bi nav Nrheyata Lic bi tevah kurteromaneke drok mtolojk e ku bi xeyal lbel bi weya kurteroman hatiye afirandin.

 

Hinek xwendevann ku ji edebiyat fm nakin, berhemn edeb pirtkn drok tkilhev dikin. Div ew bizanibin ku; edebiyat drok nn e berhemn edeb pirtkn drok nn in. Malzemey drokzan (yan j droknas zimanzann kurd(!) hj biryar nedane ku ew ji tarhyan re bibjin drokzan yan droknas.) belgeyn rastn roveyn lm, zanst ne.

 

Y romannivser fiction, xeyal, mge, kurgu, tevn taswr in. Heriqas romannivser carna belgeyn drok bi kar bnin, yan j ji wan feyde, sid bigre j, ew dikare li gor keyfa dil xwe, li gor mentalteya xwe wan bi kar bne bi weyeke din taswr bike ikleke xeyal bi cureyeke din bide p.

 

Binrin, li gor drokzanan Kleopatra jineka re, nerind herweha xirab, poza w xwar e. Bejna w kin e, zikmek e, anku qet rind nn e. lbel romannivser dikare Kleopatray pir bedew xweik bide nandan, bi taswra edeb xeyal w rind speh bike weke jineka bedew bide rave kirin. Romannivser li gor zewqa xwe dikare her tit bi xeyal biafrne, l drokzan nikare weha bike.

 

Lewre j, div pirtkn drokzanan li gor rastiya drok romann romannivser li gor hunera edeb bne rovekirin.

 19/03/07

 

RET WIRMEND

 

Di and tradisyona civaka kurd de ret wirmend xwed ciheke taybet e. Di folklor edebiyata devk ya kurd de gelek retn giranbiha hene pisporn wirmend rzdarn civak ne. Ji xwe di civaka kurdan de pispor rola wirmendiy pk tnin.

 

wirmend li mirov ret dikin. Heger mirov li gor retn wan bike, poman nabe. L heger li gor retn wan neke, dikare a bike poman bibe. Car caran dema ez gotareke rexney dinivsim, nivs ji du, s dostn xwe re dinim bi wan diwirim. Ew bala min diknin ser gelek titan ku ez waqif nebme yan j min bi w wey li pirsgirk nenriye. Mirov di nivsa xwe de titn ku nabne yan j l hay nay bi saya balkiya dostn xwe yn wirmend hayi j dibe herweha p li a ewtiy digre.

 

Di jiyana nsan de wirmend ciheke girng digre. Beriya ku mirov titeke bike, bi hinekan re biwire ji bo mirov gelek bae. Pir caran mirov bi saya retan xwe ji titn xirab dr dixe bi saya wirmendan di pkanna titan de bi ser dikeve. Gelek wirmendn jin hene ku r nan mran didin. Ji xwe dibjin li pit mr serket miheqeq jineka bieqil heye.

 

Dostek min nivskar digot : Ez bi keeka bieqil re bum dost min w kir wirmend xwe. i problemeke min derketa min ji w dipirsiya ez bi w diwiriyam. Dema min weke gotinn w bikira, ez bi ser diketim, mesele areser dib.

 

Y min j keek dosta min heb. Pir eqilmend b. Ez qmeta w nizanibm, min dil w ji xwe ht. Ew niha berpirsiyar rketeka mezin birvebiriya irket bi eqilmendiya xwe dimene di kar xwe de serketiye. Helbet hinek j dibjin mirov li gor eqil jinan tevbigere tk die. Dostek min digot iqas ez bi gotina jina xwe bikim li gor xebera w tevbigerim, ez a dikim poman dibin.

 

Jin zor in. Mr bi jinan nikarin. Y ku mran rezl j dikin ezz j dikin, jin in. Li gor lkolna min mr ku qanser dibin ji sed nod wan ji ber derd kul qehra jin ye. Hinek jin mran qanser dikin. Min gotareke li ser jinan ku awa mran qanser dikin, binivsandana. L bel ez ji tirsa jinan newrame binivsim.

 

 

XWEZ΅

 

Pwstiya xwendevann kurd neten bi weann deolojk heye, herweha pwst bi weann and, ziman, edebiyat, mzah magazn j heye. Yn ku niha dikarin kovar rojname derxin, kovar rojnameyn deolojk, siyas derdixin. Ji bo ku weangeriya kurd hj nebye kareke bazirganiy ten bi weya haceta siyas deolojk derdikeve, loma j naveroka weanan teng dimne herweha weann hey bi giran siyasne.

 

Xwez kovareke kurd ya ziman ku ten pirs pirsgirkn ziman minaqee rove bikira hebna. Xwez kovareke kurd ya drok ku tde belgeyn drok roveyn li ser drok hebana. Xwez kovar yan rojnameyeke mzah magazn ya bi kurd hebana. Xwez kovareke aktuel ya heftey (weke kovara Nokta, Tempo, Aktuel, Haftalik) hebana ku panoramaya heft pk xwendevann kurd bikira.

 

Weann malpern kurdan yn elektronk di nternet de di gelek hlan de serket ne. Lbel ew wean matb nnin, li ser kaxiz ap nabin herweha li pirtkxaneyan li arvxaneyan nayne arv kirin. Wean matb be apkir be- sed sal pa j di arvan de t dtin, l li nternet malper b girtin, d kesek w wean nabne. Loma j qmeta weann matbu-apkir- pire.

 

Malpera Lotikxaney weaneke mzah magazn ye. Di malper de gelek ne roveyn balk tne weandin. Xwez weaneke weke Lotikxan li ser kaxiz bihatana weandin li tevahiya heremn Kurdistan belav bibana. Heriqas carna hinek titn magazn di kovara Esmer ya mehane de derdikevin j, ev tr nake. Div kovar yan rojnameyeke tablot ya mzah magazn ya bi kurd hebe.

 

Li Tirkiy kovarn heftey, herweke Nokta, Aktuel, Tempo, Haftalik, Hafta Sonu hwd hene. Pwistiya kurdan j bi kovareke heftey ya aktuel heye. Kovareke kurd/kurdan ku naveroka w bi mijarn magazn, kultur, huner, mzah hem cureyn aktuel b dagirtin, d bala xwendevann kurd bikne.

 

Derxistina weann kurd yn curbecur ewqas zor zahmet nn e, hsan e. Bel, hsan e heger ku dewlemendn kurd xwe bidin ber v bar ji bo v kar ji hla abor ve bibin alkar. Bingeha hertit hebna mad ye, abor ye. Weaneke ku pirsa xwe ya abor areser bike, dikare jiyana xwe ya wean bidomne.

 

Li tevay chan kovar rojname ji al kesn bazirgan, ji al irketan, holdngan, bankan, dezgehn fnans kesn dewlemend ve tne weandin. Li Tirkiy bakur Kurdistan gelek irket holdngn kurdan, gelek mihends, mutaht kesn dewlemend anku fnans kaptalstn kurd hene. Heger ew dest biavjin kar weana kovar rojnameyn kurd d gelek weann kurd bne weandin.

 

Pirsa netew di esas xwe de pirsa dewlemendn netew ye. Yan pirsa mill burjuvazy ye. Div dewlemend li welat xwe, li bazara xwe, li and ziman xwe xwed derkevin. Welat, and, ziman neten yn karker, gund, oreger welatparzan e, herweha y dewlemendane j.

 

Xwez rojeke dewlemendn kurd li doza netew, li welat, and ziman kurd xwed derketana dest bavtana kar weangeriya kurd. W dem d weanvaniya kurd ge bibana pve na dewlemend bibana.

 

DROKA PVAJOYA PIRTKN KURD

  

Lkolnvann kurd weke hejmar hindik in, Lbel di gel hindikbna wan j, wan hetan niha gelek lkolnn hja pk anne gelek alyn drok yn derbar kurdan de ji tartiy derxistine ronahy. Di gel hindikbna hejmara lkolnvann kurd, afirandina berhemn wan yn lkoln gelekin hjay pesn ne.

 

Yek ji wan lkolnvan kurd j lkolnvan afirner berhemkar Malmisanij e. W di nav bst salan de gelek lkolnn hja di derbar mijarn cuda de pk an. Li ser kovar rojnameyn kurd/kurdan, rxistinn kurd yn drok, li ser malbata Bedirxaniyan, malbata Ceml Paa li ser exsiyetn kokurd herwek Abdullah Cevdet, Sad Nrs / Kurd, komela Hv yd, bi ked xebateke giranbiha lkolnn hja pk an.

 

Niha j, Malmisanij li ser droka pvajoya pirtkn kurd lkoln kiriye pirtka xwe ya bi nav Turkiye ve Suriye de Kurde kitap yayimciliginin dunu ve bugunu Li Tirkiy Suriy weangeriya pirtkn kurd doh ro yan j dohn royna weangerya pirtkn kurd li Tirky Sury afirandiye. Ev pirtk di nav weann Vate de li Stenbol hatiye weandin. Ziman pirtk bi tirk ye pirtk 168 rpel e.

 

Ji bo ku ntreseya min derbar naveroka pirtk de heye, min pirtka 168 rpelan di yek evek de xwend. Ev pirtka derbar weann kurd de ji hla naveroka xwe pirtkeke dewlemend e. Ji hla metoda weya lkolnvaniy j pirtkeke hja giranbiha ye herweha tde derbar mijara weandina pirtkn kurd de agahdaryn berfireh hene. Lewre j div hem kurd va pirtka giranbiha bixwnin ji agahdaryn derbar pirtkn kurd hayidar bibin.

 

Pirtka kurd ya yekem kjan e, sal end pirtkn kurd hatine weandin, end nivskarn kurd hene, end nivskarn jin yn kurd hene? herweha bersvn gelek pirsan di pirtk de hatiye dayin. Pirtk du be e. Beeke li ser weangerya pirtkn kurd yn bakur Kurdistan ye bea din li ser weangerya pirtkn kurd yn baur rojavay Kurdistan ye. Weangeriya pirtkn kurd yn herdu ben Kurdistan bi berfireh hatiye lkolnkirin encameke ku ji hla nformation agahdariy ve gelek xurt e derketiye hol.

 

Serphatiya 150 saln pirtkn kurd, di nav ert tn zor zahmet de kar xebata weangeriya kurd, zilm zordariyn ku weangern kurd dtine herweha fedakariyn ku weangern kurd pk anne, hem j di v pirtka giranbiha ya droka pvajoya pirtkn kurd de cih girtine. Bi saya kar xebatn lkolngeran kurd ji gelek heyiyn xwe yn drok hayidar dibin. Lewre j div kurd qmet rmeteke giranbiha bidin lkolnvan nivskarn xwe.

 

Ji bo ez bala xwendevanan biknim ser naveroka pirtk, ez weke mnak end sernivsn balk li peyhev rz bikim ku xwendevann kurd meraq bikin derbar mijar de ntrese nan bidin herweha pirtk bikirin bixwnin gelek tit j fr bibin. Hetan ku min v pirtk nexwend ez gelek tit nizanibm bi saya v pirtk gelek tit fr bum herweha derbar mijara weangeriy de zanna min zde b.

 

Li Tirky nivskar kurd afirandina pirtkan , Bi zimanek qedexe nivsn , Li Tirky weangerya pirtkn kurd , Dema mparatorya Osman de pirtkn kurd, Di weann kurd tirk de nivsn danasna pirtkn kurd , Li Tirkiy weanxaneyn kurd/kurdan , Rxistinn weangeriy , Belavkirina pirtkan , Heq telf bihay telf , Li Tirky xwendevann pirtkn kurd pirtkxane , Pirtkxaneyn Tirky weann kurd , Weann elektronk , Pirsgirkn weangeriya kurd herweha gelek mijarn din di nav rpeln pirtk de tne pkkirin.

 

Ji bo zanna mijarn van sernivsn li jor ku hem j di pirtk de ne, div her kurd v pirtk bixwne. Ez nivskar pirtk lkolnvan Malmisanij proz dikim ku di derbar mijara weangeriya pirtkn kurd de lkoln kiriye droka pvajoya pirtkn kurd pk xwendevanan kiriye.

 

PWSTIYA TEVGEREKE REWENBR

 

Partiyn legal yn kurd di legaltey de tu karek nakin. Ji xwe kar ku di legaltey de b kirin nemaye, tune. Bila partiyeke legal bibje min v kar di legaltey de kir. Karn ku partiyn legal dikin, legal in.

 

Di kar xebatn legal de gelek tit hatine kirin div hj j bne kirin. Di ert tn royn de pwstiya pirbna rxistinn sivl tevgereke tkoer ya rewenbr heye. Di rewa royn de pwst bi legaltekirina partyn legal yn kurd tune. PSK, PDK-Bakur, PK, PADEK, PWD hwd bibin legal yan j nebin, titeke nay guhertin. PSK PDK Bakur bibin legal j ji Hak- Par Kadep- btir nikarin titeke din bikin.

 

S partiyn ku li ser bingeha potansiyela welatparziya kurd di legaltey de li gor zagonn KT bi ferm hatine damezrandin hene. Pwst bi partiyeke din legal nake. Lbel pwstiya tkoneke demokratk netew bi weya mer ya tevgera kurd heye ev tevger meriyeta xwe ji heqbna daxwazn xwe ji rastiya hedef armancn xwe werdigre.

 

Pwstiya tevgereke tkoer ya rewenbr (ronakbr) dikare bibe motora tkona netew demokratk a doza kurd Kurdistan bibe sedem pvena civak ya li bakur Kurdistan bibe nav deng doza kurd Kurdistan li chan.

 

Sed ronakbrn aktvst bne cem hev tevgereke rewenbr ya aktv pk bnin, d Tirkiy Kurdistan serobin bikin. Hem part rxistinn legal yn kurd yn legal mil bidin tevgera rewenbrn tkoer yn aktvst di her war de pitgiriya wan bikin, d rew di lehiya doza netewa kurd de b guhertin.

 

Ji xwe re binrin rzdar brahm Guclu bi tena ser xwe i dike. Heger rewenbrn wek birz brahm Guclu bne cem hev, hzeke rewenbr pk bnin, mil bi mil di qada tkon de cih xwe bigrin bi weyeke aktv tkoneke demokratk netew ya mer bimenin, d zor bidine dagirkeran doza netewa kurd bixine rojev dagirkeran near bikin ku mecbr bibnin gav biavjin kirinn girng ji bo areseriya pirsgirka doza netewa kurd di pratk de pk bnin.

 

Roja ku li herma Botan het 8 - lekern ordiya tirk hatin kutin, di heman eyn- roj de di rojnameya Le Monde ya Frans de anonseke laneke ji bo doza kurd derket. Dewleta tirk goh neda kutina 8 askeran, xema dewlet neb ku 8 leker hatine kutin, lbel dewlet ji bo lana rojnameya Le Monde aciziya xwe nan da, agir bi dawa dewlet ket. Dsa di roja ku li Ankaray ji bo pirsa kurd konferansa atiy b, li Lic serheng serbazek ordiya tirk hatin kutin. Kutina lekeran neb neya rojnameyan, l ev du hefteye her roj di rojnameyn tirkan de li ser konferans gotar hene. alak pkanna xebatn ku dewleta dagirker dide tirsandin diyare. Lewre j div kurd xebat alakiyn ku agir bi dawa dewlet dixe pk bnin.

 

Rewenbr wijdana gel in, lewre j div ronakbr bibin deng gel, parzger doza gel. Y ku deng gel bigne raya demokratk ya Ewropay chan rewenbrn gel in. Raya git ya chan goh dide banga ronakbran. Ji dokumentan t fmkirin ku, di dema er Vetnam de y ku raya git ya Ewropay raya demokratk ya Amerkay xistiye hareket kar xebata Tevgera Ronakbr ya Vetnam bye. Ho Mnh bi xwe j bye endam tevgera ronakbran wek endamek ji v tevgera rewenbran re riayet kiriye, biryarn tevger bi cih aniye ji doza netewa xwe re xizmet kiriye.

 

Ne ten li bakur Kurdistan, herweha li Rojhilat Kurdistan j pwstiya tevgera rewenbr ronakbr ya kurd heye. Kar, xebat, alak tkona tevgereke weha d doza netewa kurd li pber raya git ya demokratk ya chan manedar bike, pitgiriya raya demokratk ya chan werbigre zor bide dewleta oven njadperest ya kemalst dewleta paver ya humeynst ya ran.

 

EDEBIYATA PARTZANY

 

Min end pirtkn brannn gerllan, rok, helbest roman herweha serphatiyn kesn ekdar xwend. Pirtkn wan li gor mentalteya propaganda pesindayina partiyeke hatiye nivsn. Heriqas hinek edebiyatzan pirtkn weha weke berhemn edeb qebl nakin j, pirtkn weha dikevin kategorya berhemn edebiyata partty yan j partzany. Ji v cure berheman re Part edebyat Edebiyata Partty t gotin parastina bi v ikl edebiyat teorya w nod sal ber ji Al Lenn ve hatiye kirin ev cure edebiyat hatiye parastin.

 

Lenn bi sernav Part Edebyat nivs nivsiye edebiyat di xizmeta party de dtiye v cure edebyat ji bo propaganda party weke haceteke dtiye bi kar anye. Di dema dktatorya Staln de ev cure edebyat bye ikl edebyata ferm ya li Sovyet. Gelek nivskarn Sovyeta ber di berhemn xwe yn edeb de pesn Lenn Staln dane propaganda party derxistine p.

 

Li Tirky j deolojya ferm ya Kemalzm bandora xwe li ser berhemn edeb danye di pirtkn nivskarn tirk de pesn M. Kemal Ataturk hatiye dayin propaganda Kemalzm hatiye kirin. Reng siyas pesn bhna Kemalzm wan berheman fetisandiye qmeta wan ya edeb li hol nehtiye.

 

Li bakur Kurdistan j hinek Apoyyn ku helbest, rok roman dinivsin, dixwazin edebyata partty / partzany pk bnin di nav rpeln berhemn xwe de pesn hza xwe ya siyas bidin propaganga serok xwe partya xwe bikin.

 

Di berhemn edeb de hleke siyas hebe normal e. Berhemeke edeb dikare li ser byern sosyal civak syas b afirandin. Naveroka berhem dibe ku bi giran welatperwer syas be. Lbel nabe ku berhemeke edeb bi slogann bij serok filankes b dagirtin. Berhemn edeb bi weyeke propaganday sloganvar b nivsn, ew berhem seqet dibe, hla w ya edeb qels dimne.

 

Ev cure edebiyat anku edebyata partty demeke b xwendin j, pit demeke din qmeta w namne ji hol radibe.

 

ROMANN PSKOLOJK

 

 Romana kurd hj nekemiliye, lbel ber bi kemilandin ve die. Di nav romann kurd de gelek cureyn romanan hene, l hinek cure roman j qet tunin hinek cure j pir qels mane. Di edebiyat de pskoloj dern- berhemn edeb yn pskolojk ciheke girng digre. Romann Dostoyevsk ji hla pskolojiy ve derya ne, dewlemendiya edebiyat ne.

 

Di hinek kurterokn kurd yn njen de hln pskolojk hene biserket ne, l di romann kurd de hln pskolojk qels in. Di nav romann kurd de romaneke ku mirov bibje ev bi tevah romaneke pskolojke heye yan na? Bi min tune ye.

 

Gelo mirov bi tevah romaneke pskolojk binivse biwene, d hinek kurdn cahln edebiyat nav dntiy li pey mirov nexin? Nivskarek kurd titeke ku diibe roman (hinekan ji bo w berhem gotin rok e hinekan gotin roman e) nivs, tde hinek navn ecb, titn dnomno heb herweha hla w ya pskolojk dernya legeng fgurn berhem bi giran xwe didane nandan, lewre j hinekan ji bo nivskar gotin filan nivskar dn bye. L, bi qas ku ez zanim ev nivskar nedne, eqilmendek kbar e, bieqil bieqilan e.

 

Di romana min a bi nav Robn de hleke pskolojk heye. Bav kur xew dibnin ji bo ku hevdu nedtine, hevdu nas nakin ji bo hev bibnin li pey hev digerin. Ji ber xewnan derniya wan neba dibe. Di nav pvajoya lgern de gelek byer tne ser wan. Bav leheng roman ye kurdek penaber e. Kur ji jineka rus bavek kurd e li Sovyeta ber mezin bye herweha li wir perwerde bye. Romana min a bi nav Robn ficktion e, l hinek xwendevann kurd roman weke rast qebl dikin ji wan xiyale ku kurek nivskar ji jineka rus heye, yan kur jinika rus kur nivskar romana Robn e. Hinek xwendevanan bi mailan ji min pirsn ku gelo min kur xwe y ji jinika rus dtiye yan na? (Di esas xwe de ji jinika rus kur nivskar tune. Ev bi xeyal hatiye afirandin, anku xeyal e, kurgu ye, mge ye, tevn e.)

 

Di afirandina roman de karanna metoda hestn pskolojk naverok hunandina roman dewlemend dike weyeke n ya teknka roman pk tne. Rewa civak, tevgern curbecur yn rast xeyal, hareket nsan, hal rewa dern ya leheng fguran, sedemn derketina byeran herweha chana hundirn ya pskolojya kesan, bi weya hunera edeb b afirandin, huner teknka roman xurt dike.

 

Ji bo ku qelsiya hla pskolojk ya edebiyata kurd ji hol b rakirin, div nivskarn kurd rok romann kurd yn pskolojk binivsin. Afirandina berhemn pskolojk yn edeb d edebiyata kurd dewlemend bike.

 

 SALA 2007 SALA KERKUK

 Di sala 2007-an de d dil her kurd welatparz ji bo kerkuk lxe. Hem kurdperwern her ar pareyn Kurdistan hvdar in ku  sala 2007'an ji bona areseriya pirsa bajar kerkuk ji bo kurdan bibe sala serkevtin. Ji bona v j xebateke bhempa pwst e. Div kurd sala 2007'an bikin sala Kerkk. Lewre ev sal sala tayinkirina qedera arensa- bajar Kerkuk ye.

 

Min di sala 2002-an de li ser Kerkuk nivseke nivsb. Ew nivsa min di malpera Kerkuk Kurdistane de di rojnameya Xebat ya Kurdistana azad de hatib weandin. Dtinn ku min ew dem ji bo pirsa Kerkuk anb zimn ro j rastiya xwe didomne. Kerkuk kurd e bajareke Kurdistan ye.

Pirsa bajar Kerkk hertim di rojeva kurdan de cih xwe girtiye. Ji dema serok tevgera kurd rehmet Mistefa Barzan ta ro pirsa Kerkk wek pirseke sereke di rojev de bye. Ev pirs, di sala 2007-an de  hn pirtir aktuel e. Serok Kurdistan kak Mesd Barzan pwst di derbar v pirsgirk de end car beyan daye herweha helwesta xwe ya rast dirust, ya bi qerar bi stqrar ji raya git a chan re ekere kiriye.

Helwesta kak Mesd Barzan, beyan gotinn w, rastiyn dirok ne div hem kurd - kurdn herar parn Kurdistan - pitgiriya v helwest bikin. Div hem nivskar, rewenbr siyasetmedarn kurd digel pitgiriy, herk li gor xwe, di nivs, propaganda lkolnn xwe de mesela Kerkk txin rojev ji malpern kurd / kurdan re di derbar Kerkuk de nivs, rove, nirxandin binin.

Masmedia tirkan dewleta tirk, bi giran j di dema desthilatdariya hukmata Ecevt de niha j propagandayek berfireh hate kirin diki ku xwedgirav "Kerkk bajarek tirkan e." Ev da wan nerast e, ji hla rastiya drok ve j dayek bbin ye, p vala ye. Di gel rastiya realteya ro, belgeyn (dokumentn) drok j didin spat kirin ku Kerkk doh j ro j bajarek kurdan bye.

Beriya ku ez behsa belgeyeka drok bikim, ez bi end gotinan behsa helwesta serok tevgera kurd rehmet Mistefa Barzan bikim, dtin gotinn w pk bikim pa li ser belgeya drok bisekinim.

Yek ji sedem er tevgera kurd di Kurdistana bar de - di sala 1975-an de li hember desthilatdariya dewleta Baas a dagirker j mesela Kerkk b. Serok tevgera kurd Mistefa Barzan gelek girng dida Kerkk. W hem di hevdtinn ji bo amadekirina peymana Xudmuxtar de hem j di biryargirtina pkanna er 75-an de, girng dab mesela Kerkk helwesta xwe li gor v pirsgirk dab nan dan.

Heger serok tevgera kurd Mistefa Barzan bi hestek kurdayet li ser v mesel nesekinya, girng nedaya Kerkk dev ji Kerkk berda tawz bidaya dewleta Baas, anko Kerkk nehaniya rojev di v mesel de, w wek Baasiyan qebl bikir, d peymana 1971- bidomaya di 75-an de er j derneketa. L, serok Kurd Kurdistan Mistefa Barzan wek dewleta Baas qebl nekir, mesela Kerkk an rojev, desthilatdariya Baas sucdar kir ku xaln peyman bi cih nanye loma j, er dest p kir.

Heriqas hinek kesn ku ji al ruhyeta kurdayetiy de nekemilbn, xwestin ku kurd, Kerkk ji ereban re bihlin, pirsa Kerkk neynin rojev herwek daxwazn Baas v mesel qebl bikin, l serok tevgera kurd, Mistefa Barzan y nemir ev tit qebl nekir, w tawz neda dest bi er tkon kir.

Mistefa Barzan menfeeta - berjewendiya - xwe ya exs nefikir. Ew li mesleheta gelemper a netewa kurd jiyandin berdewambna doza netewa kurd fikir. Barzan y nemir got: "Heger ez tk biim, wenda bikim j, d tkona gel kurd bidome. D Kerkk herdem di dil gel kurd de bij. Heger Kerkk wenda bike, Kurdistan wenda dike, gel kurd wenda dike. Div Kerkk ji dil daxwazn gel kurd dernekeve, hertim di dil wan de be, ta ku rizgar bibe."

Siyasetmedar hja, serok Kurdistan kak Mesd Barzan, li ser dayn derew vir - yn masmedia dewleta tirk bi hestek kurdayet a payebilind helwest girt tu tawzek j neda dewleta tirk li hember daxwazn wan derket. Dewleta tirk rastiya drok berevaj kir da kir ku "Kerkk bajarek tirkan e." Helbet ev da wan ji bo ku li w bajar hinek turkmen hene nn e, wan av berdaye petrola Kerkk. Ew bi sedsalan e hem dewlemendiya sererd binerd Kurdistana bakur dixwin, vca j av berdane dewlemendiya Kerkk.

Dokumentn drok n tirkan bi xwe wan direwn derdixin didin spat kirin ku Kerkk ji ber ve bajarek kurdan bye. Di "Kamsul-Alam de bi weyek gelek ekere t xuya kirin ku Kerkk bajareke Kurdistan ye. Sedardeh -114 - sal ber, yan di sala 1889-an de di dokumentn tirkan de hatiye nivsn ku "Kerkk li Kurdistan ye bajarek kurd e." Heta di v dokument de ne ten Kerkk, herweha Msil j wek bajarek Kurdistan hatiye qebl kirin.

Nivskar lkolnvan hja Mihemed Emn Bozarslan bi xebateke dr dirj "Kamsul-Alam wergerand tirkiya ro. Di v dokument de, di bea xala Kerkk de weha hatiye nivsn:

Kerkk 160 km dr bajar Kurdistan Msil ye. Kerkk li rojhilat baur Msil, li bin rzegiran, li ber deteke fireh e navenda sancaxa ehrezor ye. Runitvann bajr 30.000 in. Di bajr de keleh, 36 mizgeft, 7 medrese, 15 tekye zaviye, 12 xan, 1282 mixaze dikan, 8 hemam hene. Li ser em pirek, 18 dibistan, 3 dr (kilse) , 1 snagog heye..... Ji rnitvanan aran s, 4/3, kurd in. Yn din j tirkmen ereb in. Li bajr 760 cih (yahd) 460 keldan hene."

Ev dokument 114 sal ber hatiye amade kirin ad tirkan e. Ji bo li hesab masmedia dewleta tirk nay, ew naxwazin van rastiyn drok bibnin. Ew bi direw, bi fen ftan dixwazin raya git a alem bixapnin. Helwestgirtina serok Kurdistan birz kak Mesd Barzan ev daxwaz di dil wan de hit. Ev xwesteka masmedia dewleta tirk wek dasy di berlka wan de ma.

Bi qas ku ez zanim, ji al lkolneran ve hinek lkolnn hja li ser Kerkk hatine kirin ew lkoln wek pirtk hatine weandin. Div ev berhemn lkoln bi kurd, tirk, ereb ngilz bne weandin ku raya git bi rastiya rewa Kerkk agahdar bibin di v pirsgirka Kerkk de heq bidin kurdan. Di v hl de wezfe dikeve stuy wergr weann kurd ku giran bidin v mesel.

 

 

SOSYOLOJIYA CIVAK EDEBIYATA KURD

 

 Li ser sosyolojiya civaka kurd edebiyata kurd end pirtk hatine nivsn? Bi qas ku ez zanim li ser sosyolojiya edebiyata kurd qet yek pirtkek j nehatiye nivsn. Li ser sosyolojiya civaka kurd pirtkn ku hatine nivsn pir hindik in. Ew j end pirtkn nivskarn Ewrop, pirtkn smal Bek, pirtka Bazl Nktn ya bi nav Kurd Weann Deng- pirtka Zya Gokalp ya bi nav Analza sosyolojk ya ern kurdan e. Weann Komal. ewqas.

 

Nivskarn kurd her die zde dibin, lbel piraniya nivskaran bi edebiyat re mijul dibin herweha rok, helbest roman dinivsin. Hinek nivskar j bi kar lkoln re mijul dibin, hejmara wan pir hindik e. Di nav nivskarn kurd de (mexseda min nivskarn kurd yn ji Kurdistana bakur in) yn civaknas tunin berhemeke civaknasiy ya bi kurd hatibe nivsn tune. Li bakur Kurdistan berhemn ku bi kurd hatine nivsn end lib netde- hem j berhemn edeb ne, anku berhemn ku di nav kategoriya axn edebiyat de ne. Pirtkn felsef, raman, sosyal civak, siyas sosyolojk yn bi kurd li bakur Kurdistan tunin.

 

Lewre j div nivskarn kurd yn civaknas pirtkn sosyolojk binivsin, analza sosyolojiya civaka kurd bi kurd- bikin. Div weanxaneyn kurdan neten rok, helbest, ano roman biwenin, herweha div ew pirtkn lkoln, lgern, analz, raman, felsef nirxandinn civak drok j biwenin.

 

Li ser edebiyata kurd j pirtkn sosyolojk nehatine weandin. Ten Antolojiya Edebiyata Kurd M. Uzun , Antolojiya rokn Kurd F. Cewer Antolojiya Helbestn Kurd A. Bal hatine weandin. (Pirtkn antolojiy pirtkn sosyolojiy nn in.) Hj antolojiya romana kurd nehatiye weandin. Min pirtkeke nirxandina 20 romann kurd amade kir bi nav Bst Romann Kurd weand. Ev pirtk danasn nirxandina bst romann hilbijart yn kurd b. Pirtkeke sosyolojk antoloj neb. Lkolnvann civaknas edebiyatnasn kurd, div hem sosyolojiya civaka kurd hem j sosyolojiya edebiyata kurd binivsin.

 

Div rexnegirn edeb anku edebiyatnas yan j edebiyatzann kurd j bi weyeke edeb berhemn edebiyata kurd analz bikin, binirxnin. Div ew edebiyata kurd li bjing xin, helinin, kehb gzan ji hevdu parve bikin. Yek radibe vegotineke anlati- dinivse dibje min romana her ba nivs. Yek din pagotiniyan li peyhevdu rz dike tde tu tevneke, tevgereke, byereke berbiav, mge, xeyal hunandineke li gor pvann edeb tune dibje kesek heta niha romaneke weha nenivsiye. (Bi taybet j kesn ku pirtka xwe ya yekem diwenin nav rok, helbest yan j roman ldikin, li gor wan roka her ba, helbesta her ba, romana her ba w / w nivsiye. Ev kesn xwed v mentaltey berhemn ku ber hatine nivsn naecibnin weke nihlstan hertit ba bi xwe dest p dikin. Yan ew yn ber ba nabnin yn ku wan nivsiye ba serket dibnin.)

 

Helbet, heger ji al edebiyatnas yan j edebiyatzan-an ve li ser pirtkn edebiyata kurd bi weyeke zanst lkolneke dr kr b kirin, d b dtin ku, di nav edebiyata kurd de gelek pirtkn ku li ser wan hatine nivsn ev rokin, lbel rok nnin, gelek pirtk hene ku weke pirtkn helbestan hatine weandin, l helbest nn in, herweha pirtk hene ku li ser wan hatine nivsn ev romane, l roman nn in. L, ev nay w maney ku pirtkn kurd yn ba ku bi rast j rok, helbest roman in, tunin. Na hene hinek j gelek ba in.

 

iqas pir pirtkn analza berheman (ez dixwazim mizgniyeke bidim xwendevann kurd ku nivskar ciwan kurd . Seydo Aydogan li ser romann kurd pirtkeke analz / nirxandin amade kiriye. Bi hviya ku ev pirtka w ya ji hla mijara xwe ve gelek girng e, di demeke nzk de b weandin bikeve dest xwendevann kurd.) pirtkn sosyolojiya civak edebiyat, nirxandina rexnegirn edeb derbikevin, ji bo edebiyat, and ziman kurd d ewqas ba be. Bi saya pirtkn weha d edebiyat civaka kurd ba b nasn zann. Lewre j di dema niha de her pir pwst bi pirtkn sosyolojiya edebiyat civaka kurd heye herweha pwst bi pirtkn analza rok, helbest romann kurd heye.

 

SAL END ROMANN KURD DERDIKEVIN?

 

 K zan ku sal end romann kurd derdikevin? Bi min kesek j nizane. Kurd xwed himendiya drok, lkolner stastsk nn in. Xelk miletn din hersal stastska hejmara pirtkan diwenin. Weke mnak bi swd yan j bi tirk ev sal end pirtk hatine weandin. Ji wan end roman in, end helbest in, end rokn, end ano ne, end lkoln in, end werger in hwd. Yn xelk saz dezgehn wan hene kesn pispor, lkolnvan rojnamevann wan hene ku bi v kar re mijul dibin. Saz dezgehn kurdan, xwedgirav pisporn kurd hem rojnamevann kurd Xwed wan bihle l ji titek re nabin.

 

Her kurd ku bi kurd v nivs dixwne, bila ji xwe van pirsan bipirse bila dest xwe bide ser wijdana xwe rast bersva pirsan bide. Tu y ku v nivs dixwn tu zan ku heta niha end pirtkn kurd derketine? end romann kurd, rokn kurd, pirtkn helbest anoya kurd derketine? Di sala 2005 2006-an de end romann kurd derketin? Te qet rojname, kovar di malpereke kurd de (ji xeyn nivsa birz . Seydo Aydogan) nivseke li ser hejmara romann kurd, pirtkn rokn kurd xwendiye? Na, ez zanim we nexwendiye. Pir tebiye ku xwendevann kurd meraq bikin b par yan sal end romann kurd, end rokn kurd derketine? herweha ima pirtkn anoy bi kurd dernakevin? dsa ima kurdn bin xet her pir pirtkn helbestan weandine ima pirtkn rok romann kurd pir hindik diwenin? ima nivskarn kurd yn bakur Kurdistan her hindik pirtkn helbestan her pir pirtkn rokan diwenin?

 

Bila a ney fmkirin, tu sceke, aiyeke, kmaniyeke xwendevann kurd tune. Kman kmaniya saz dezgehn kurdan, weann kurdan, pispor lkolnvann kurdan, rojnamevan nivskarn kurd e. Ez ji . Seydo Aydogan re spas dikim ku w salek ber hejmara romann kurd bi navn romanan ve weand. (Heriqas di lsteya w de end navn romanan tuneb j, ev xebata w hja b. ) Ez ji wan kesn ku li ser romann kurd nivsn danasn nirxandin dinivsin (herwek Gabbar iyan, Lokman Polat, Amed Tigrs, . Seydo Aydogan, Silman Demir, Husein Mihamed, M. Yilmaz, Suleyman Alan, Erdogan nal yd,) re spas dikim ku bi nivsn xwe romann kurd bi me didin danasn.

 

Binrin li Tirkiy di sala 2006-an de 174 roman hatine apkirin. Ji wan 55 roman ji al nivskarn jin ve 122 roman ji al nivskarn mr ve hatine nivsn. Li Swd s qas Tirkiy (520) roman hatine nivsn. Helbet dema mirov li hejmara romann ku li Tirkiy Swd dinre, hal rewa romana kurd netuhal e. Romana kurd ji al hejmar ve pirpir hindik e, qels e, feqr peran e.

 

174 romann ku li Tirkiy hatine weandin ji al 118 weanxaneyan ve hatine weandin. Yn kurdan (li Stenbol, Diyarbekir li Ewropay) end weanxane hene, w j kes nizane. Haya weanxaneyan ji hevdu tune. Kjan weanxane end romann kurd derxistiye? Hinek weanxane hene nav wan kurd ye, l pirtkn ku derxistine ji sed nodpnc (%95) pirtkn tirk ne.

 

Gelo end romann werger bi kurd hatine weandin? Heyd em bibjin nivskarn kurd ji hla afirandina romann kurd ve qels in, bae bi wergrn kurd i bye? ima ew berhemn nivskarn kurd wernagernin kurd ima weanxaneyn kurd pirtkn werger yn bi kurd nawenin?

 

Kovar rojnameyn kurd/kurdan, rojnamevann kurd dikarin bi weyeke rojnamegeriy lbikolin bizanibin b di sala 2005-an de yan j sala 2006-an de bi tevah end pirtkn kurd derketine? Ji wan pirtkan end lib romanin iqas rok yan helbest in? Di sala 2007-an de weanxaneyn kurdan weandina end pirtkn kurd girtine nav programa weana xwe hwd.

 

XWEZ΅

 

Pwstiya xwendevann kurd neten bi weann deolojk heye, herweha pwst bi weann and, ziman, edebiyat, mzah magazn j heye. Yn ku niha dikarin kovar rojname derxin, kovar rojnameyn deolojk, siyas derdixin. Ji bo ku weangeriya kurd hj nebye kareke bazirganiy ten bi weya haceta siyas deolojk derdikeve, loma j naveroka weanan teng dimne.

 

Xwez kovareke kurd ya ziman ku ten pirs pirsgirkn ziman minaqee rove bikira hebna. Xwez kovareke kurd ya drok ku tde belgeyn drok roveyn li ser drok hebana. Xwez kovar yan rojnameyeke mzah magazn ya bi kurd hebana. Xwez kovareke aktuel ya heftey (weke kovara Nokta, Tempo, Aktuel, Haftalik) hebana ku panoramaya heft pk xwendevann kurd bikira.

 

Weann malpern kurdan yn elektronk di nternet de di gelek hlan de serket ne. Lbel ew wean matb nnin, li ser kaxiz ap nabin herweha li pirtkxaneyan li arvxaneyan nayne arv kirin. Wean matb be apkir be- sed sal pa j di arvan de t dtin, l li nternet malper b girtin, d kesek w wean nabne. Loma j qmeta weann matbu-apkir- pire.

 

Malpera Lotikxaney weaneke mzah magazn ye. Di malper de gelek ne roveyn balk tne weandin. Xwez weaneke weke Lotikxan li ser kaxiz bihatana weandin li tevahiya heremn Kurdistan belav bibana. Heriqas carna hinek titn magazn di kovara Esmer ya mehane de derdikevin j, ev tr nake. Div kovar yan rojnameyeke tablot ya mzah magazn ya bi kurd hebe.

 

Li Tirkiy kovarn heftey, herweke Nokta, Aktuel, Tempo, Haftalik, Hafta sonu hwd hene. Pwistiya kurdan j bi kovareke heftey ya aktuel heye. Kovareke kurd/kurdan ku naveroka w bi mijarn magazn, kultur, huner, mzah hem cureyn aktuel b dagirtin, d bala xwendevann kurd bikne.

 

Derxistina weann kurd yn curbecur ewqas zor zahmet nn e, hsan e. Bel, hsan e heger ku dewlemendn kurd xwe bidin ber v bar ji bo v kar ji hla abor ve bibin alkar. Bingeha hertit hebna mad ye, abor ye. Weaneke ku pirsa xwe ya abor areser bike, dikare jiyana xwe ya wean bidomne.

 

Li tevay chan kovar rojname ji al kesn bazirgan, ji al irketan, holdngan, bankan, dezgehn fnans kesn dewlemend ve tne weandin. Li Tirkiy bakur Kurdistan gelek irket holdngn kurdan, gelek mihends, mutaht kesn dewlemend anku fnans kaptalstn kurd hene. Heger ew dest biavjin kar weana kovar rojnameyn kurd d gelek weann kurd bne weandin.

 

Pirsa netew di esas xwe de pirsa dewlemendn netew ye. Yan pirsa mill burjuvazy ye. Div dewlemend li welat xwe, li bazara xwe, li and ziman xwe xwed derkevin. Welat, and, ziman neten yn karker, gund, oreger welatparzan e, herweha y dewlemendane j.

 

Xwez rojeke dewlemendn kurd li doza netew, li welat, and ziman kurd xwed derketana dest bavtana kar weangeriya kurd. W dem d weanvaniya kurd ge bibana pve na dewlemend bibana.

 

 

    NIVSKAR CIWANAN

 

Dibjin li chan ke xortn ciwan her pir ji berhemn nivskar Charles Bukowsk hez dikin. Ez bi xwe j xwe ciwan dibnim ji pirtkn w hez dikim. Digel w, ez ji berhemn Bors Van Anans Nn j hez dikim.

 

Ciwann kurd pirtkn van hers nivskaran xwendine yan na, ez nizanim. L ez zanim ku gelek nivskarn kurd pirtkn van nivskaran nexwendine, haya wan ji berhemn vana tune belk hinekan qet navn Bukows, Van Anans nebihistine.

 

Ciwan peroja gel welatan in, dahatuya civak ne, ronahya mirovahiy ne. Li chan gelek nivskar xiss ji bo ciwanan berhem diafirnin. Li ewropay axeke edebiyat ya taybet ji bo ciwanan hatiye afirandin. Evn, adiman, pevabn, hestn romantk di berhemn edeb yn ji bo ciwanan de tne xemlandin dema ciwan van berheman dixwnin hestn wan co dibe, derniya wan xwe dibe, ad bextiyar dibin.

 

Bukowsk romannivser edebiyathez b. Dema ew dimire hem hebna xwe , mrasa xwe dibexne pirtkxaneya Huntngton. Jiyana Bukowsk b serber b. Ew weke Don Juan, weke Kazanova li pey jinan geriya, bi wan re adiman b. W vexwar, bi jinn curbecur re hevalt kir, bi wan re adiman b di berhemn xwe de cihaneke pevabn afirand.

 

Pirtkn Bukowsk li bst zimann chan hatine wergerandin. Bi tirk j s du pirtkn w hatine weandin. Heta niha tu pirtkeke Bukowsk li kurd nehatiye wergerandin. Ev j qelsiya kurdan ya di hla werger de dide nandan.

 

Navn hinek pirtkn Bukowski gelek balk in manedarin. Ji xwe re li end mnakn navan binrin; Ma ten ez im ku weha dijm , Mucze dema her kin e , ev bi deng lingan har iriya , Roj, ez vame li vir im , Cehenem deriyeke girt ye , Birnn ku me di xwe de vekir , roka evneke xwehal hwd.

 

Bukowski digel gelek romanan gelek helbest j nivsiye. Li gor nivskar navdar Jan Paul Sartre Jean Genet, Bukows helbestvan her ba Amerkay ye. Bukowski gelek araq, erab vedixwar di berhemn xwe de behsa vexwarina xwe serxwebna xwe dikir. Bukowsk nivskarek gelek comerd b. avn w di mal milkn din de tuneb. W nedixwest ku dewlemend bibe, w dixwest perey w tr jiyana w bike ji xwe re jiyana xwe bij, binivse bi mal milk din re mijul nebe. Ji xwe di jiyan de hedef armanca w ten ev b ku bibe nivskar bi jinn speh, bedew xweik re ad bextiyar bibe. Ji bo w tit her xwe pevabna bi jinn speh re b.

 

Bukowski ji ger, rwtiy hez dikir. Ew bina kuder li wir di pansiyonn erzan de radiza, bi jinan re adiman dib bi kar nivs re mijul dib. W rwtiyn xwe bi vegotineke edeb, bi weyeke ron di roman rokn xwe de behs dikir. Berhemn w yn edeb w di nav edebiyata Amerkay de kire navdar.

 

Bukowski nivskarek romantk b. W di berhemn xwe de zimaneke erotk, sade, ronk, mzah rastgo bikar an. Rexnegirn edeb yn Amerkay berhemn w ba nirxandin pesn berhemn w dan. Bukowski ji tentiy, ger, keyfzewq, adimaniy hez dikir her pir bi jinan re sohbet dikir. Digel ku ew ewqas navdar b j, bi w re pir hevpeyvn nedihat kirin. Ew ji zilamek ku p re hevpeyvn dike re dibje Rojnamevan, zilam zde li deriy min naxin, nayn mala min. L, jin netde. Ji bo ez bi jinek re adiman bibim ez hem kar xwe didime alk ji bo pevabn xwe amade dikim.

 

Gelek romann Bukowsk weke flm hatine kiandin. Bukows ji jinan gelek hez dikir. ntreseya w li ser jinn kedkarn seks heb. Ew di hevpeyvneke xwe de dibje : Heger ez  weke jin bihatama din ez bibama kedkar seks. L ez weke mr hatim din lewre j ez jinan arz dikim. Jinn ba ez tirsandim. nk jinn ba dixwazin ruh mirov bi dest bixin. Bukows xwe bi jinek re nedidan girdan. Ji bo ew bi jinn din re j tkil dayne, ji yek vediqetiya bi yeka din re tkil dadaniya. W dixwest ku cure cure jin nas bike li tehma adimaniya bi wan re binre.

 

Bukowsk ji kesn araqxwir, tolaz, as, bhv, aware, serser ji jinn erabxwir kufurbaz hez dikir. Ji yn bi qerewat, burokrat, papaz, ke, qannperest, olperest, mihafezekar xwed exlaq paver hez nedikir. W nedixwest ku civak ikil bide p yan j ew xwe li gor civak bixe ikleke, qalibeke. Pnsa w hertit w b w dixwest li gor dil xwe chann fiction di berhemn xwe de biafrne. Di berhemn w de cih jinn reik esmer teybet e pevabna bi jinn reik esmer re hest ruh w ad dikir. Bukows bi jinan re tkil dadaniya di tkiliya bi jinan re jiyan mirin rove dikir. Bi rast j jin jiyan e. B jin jiyan nabe. adiman rengeke jiyan ye mirin j hleke jiyan ye. Bukowsk adimaniy, keyf zewqa jiyan dinivsand lewre j nsanan bi taybet xort ken ciwan ji berhemn w hez dikir.

 

 

 

TKNA PARADGMA FERM

 

Li Tirkiy turk Ataturk bi zagonn qannn- ferm hatine parastin. Yan li gor qann qedexeye ku mirov li tirkan ataturk rexne bigre. Zanst hja Mamoste smal Bek ji bo ku rexne li dagirkeriya tirk kemalzm girt doza netewa kurd parast bi dehsalan di hepis zindan de raza.

 

Di Unversteyn komara Tirkiy de profesorn ku ders didin bi piran kemalstin, yn ku nekemalstin j ji ber zagona qedexekirin newrane rexne li kemalzm bigrin. Carna hinek profesor doentn sosyalst, lberal olperest derdikevin bi mran rexne li kemalzm digrin. Dema ew rexne digrin, ecb t ser wan, li masmediay li hember wan kampanye vedibe dozkern dewleta kemalst dawa li wan vedikin wan didine dadgeh mahkem.

 

Prof Atlla Yayla zanstek / lmdarek lberal demokrat e. Ew li Unverstey profesure ew hevaln xwe bi nav Lberal Duunce Raman Lberal kovareke civak lkoln diwenin. Prof. Atlla Yayla gelek caran j bedar konferansan dibe di semneran de dtin ramann xwe pk dike.

 

Di semnereke ku ji al Akpartiy ve hatiye amadekirin de Prof. Atlla Yayla rexne li kemalzm digre, dibje kemalzm paver ye ji bo M. Kemal htaba bu adam ev kes dike dibje ev iye hema peykern v kes li her der ye. Li ser van rexneyn Prof. Atlla Yayla kemalstan dest bi kampanya li dij w kirin, w ji Unverstey avtin biryar girtin ku d li Unverstey ders nede nikaribe derkeve dervey Ankar. Dozger j l dawa vekir w da mahkem.

 

Prof. Atlla Yayla bi mran li dtin ramann xwe xwed derket, pave gav neavt resta kemalstan xwest got heger kemalst bi xwe bawerin bila bne li TV- li pber gel em bi hevre minaqee bikin. Bi min, div her kes demokrat ku azadiya fikr diparze tevahiya kurdan pitgiriya Prof. Atlla Yayla bikin. Div mirov exsiyetn weha xwed qmet bi rmet ten nehle pitgir w be.

 

Her die kemalzm flas dike. Li Tirkiy generaln njadperest yn ordiya tirk, hinek rewenbrn oven, kesn wek Dogu Perncek, Yalin Kuuk Mhr Bel y ku xwe ep dihesibnin, kemalzm diparzin, wek din bi piran li dij kemalzm ne. Kemalzm deolojiya ferm ya dewleta njadperest dagirker e. Kemalzm hember geln Anadoliy dijmin kurdan e. Kemalzm di hla deoloj poltkay de tk ye d hewldana generaln mltarst kemalstperwern wek Perncek Mhr Bell j nikarin tkna kemalzm bisekinnin.

 

Dogu Perncek, Yalin Kuuk, Mhr Bell hwd, xwestin kemalzm bi epn tirkan bi gel kurd ba qenc bidine nandan. Kemalzm qatl kurdan e heq kesek tune ku ji kurdan re bibje ji qatl xwe hez bikin. Div kurd li hember kemalzm bi ant-kemalstan re pitgir bikin. Azad demokras her pir ji bo kurdan pwst e. Heger lberal, demokrat, olperestn ant-kemalst, sosyalstn azadxwaz ji bo azadiya raman tdikoin, div kurd j pitgiriya wan bikin. herweha div ew j pitgiriya doza netewa kurd bikin.

 

Li Tirkiy hetan pirsa netewa kurd ney areserkirin, kurd mafn xwe yn netew demokratk bi dest nexin qedera xwe bi dest xwe tayin nekin, mesela azad demokrasiy li Tirkiy nay helkirin azad demokras nay pkann. Ji bo pkanna w div p kurd bigin azadiya xwe.

 

XELATA NOBEL ORHAN PAMUK

 

Ev end rojin masmedia Ewropay, bi taybet j ya Swd Tirkiy behsa hefteyek direngxistina biryara xelata Nobel dikin. Li gor hinek rojnameyan pavexistina biryar ji bo sedema nivskar tirk Orhan Pamuk e. T gotin ku komta biryar bye duc hinekan gotine : Em xelat bid Orhan Pamuk hinekan j gotine : Na, em nedine Orhan Pamuk.

 

Argumentn endamn komta xelat yn ku dibjin em xelat bidin Orhan Pamuk ine? Div b minaqeekirin ku bi rast j O. Pamuk xelata Nobel heq kiriye yan na? Xelat heq O. Pamuk e yan heq Yaar Kemal e?

 

Endamn komta xelat yn ku dibjin : Em xelat nedin Orhan Pamuk van hers sedeman nan didin :

 

1 Div edebiyat nekeve bin siya siyaset di bin siya siyaset de ney peliixandin.

 

2 Heger xelata Nobel ji bo kesayetiya ku bye mode b dayin, xelat dibe kar bazirganiy.

 

3 Orhan Pamuk ji bo xelat hj ciwan e.

 

Orhan Pamuk di beyaneke xwe de gotib : Dewlet milyonek ermen s hezar kurd kutiye. Ji bo v beyan w dane mahkem fast, oven njadperestn tirk li hember w kampanyayn qirj vekirin gelek neheq lkirin. Orhan Pamuk dibje hejmara kutina kurdan s hezar e, l ev hejmar ji bo van panzeh, bst saln dawn e. Di demn ber de, di serhildana x Sed nemir, Dersim, Agr, Zlan, Sason hwd, de bi sedhezaran kurd hatine kutin.

 

Orhan Pamuk nivskarek demokrat e dost kurdan e. Dema wergr kurd Mustafa Aydogan pniyaza wergera pirtka w ya ji bo kurd kirib, w bi dilxwe qebl kirib pit weandina pirtka w ya bi wergera kurd, b Amed li wir ji bo xwendevann kurd pirtka xwe ya bi kurd mze kirib. Ez ji exs helwesta Orhan Pamuk ya njen demokrat hez dikim, lbel ez ji berhemn w hez nakim. Min gelek romann w bi temam nexwendiye, nvco htiye. Min romana w ya daw Kar Berf bi temam xwend neeciband. Kar Berf romaneke sivik qels e. Li gor min romann Yaar Kemal Ahmed Altan bi ser romann O. Pamuk de ne. Ji hla ziman normn edeb ve j, berhemn A. Altan Y. Kemal ji yn O. Pamuk batir in.

 

Heger xelata Nobel bidin nivskarek ji Tirkiy, p heq Yaar Kemal e dure heq Ahmed Altan e. Komta Nobel di ser Yaar Kemal de il bide xelat bide Orhan Pamuk, ev neheq ye. Di esas xwe de gelek nivskarn kurd yn ku bi kurd dinivsin, xelata Nobel heq kirine. Herwek M. Emn Bozarslan, Kemal Burkay, rgo Bkes, Mehmet Uzun.

 

Komta Nobel heta niha gelek a kiriye hin nivskarn ku xelat heq nekirine, layiq xelata Nobel dtine. Li gor br baweriya min, niha li rojhilata navn du kesn ku xelata Nobel heq kirine, hene. Yek j Yaar Kemal e y din j Adons e. Heger ji dervey van herduyan xelat bidin nivskarek ji welatn rojhilata navn, ev neheq ye. Ez hvdarim ku ev neheq ney kirin yan Yaar Kemal yan j Adons xelata Nobel bigre.

 

 

Tbin - Min v nivs sala par beriya biryardayina komta xelata Nobel nivs.

Xelata Nobel dane Orhan Pamuk. Lbel minaqeeyn li ser dayina xelat     hj j didome. Dtinn min j par ib sal j ew e, anku nehatiye guhertin.

 

ROMANEK LI SER SERDAR KOKKURD
SELAHA
DDN EYB

 

Selahadn Eyb serdarek kokkurd rvebir alema slam b. Dewleta ku w damezrand (mparatoriya Eyb) dewleteke mill / netew neb, dewleteke ol b, li gor zagonn slam dihat birvebirin temsla chana slam dikir.

 

Ji xwe ev dewlet li ser Axa Kurdistan na, li Suriy Misr hatib damezrandin beeke kurdistan j bi xwe ve girdab. Alema slam ya w dem di bin ala Selahadn Eyb de civiyab li hember rin Xaperestan tdikoiyan, er dikirin. Arta dewleta Eybyan ji areb, kurd tirkan pkhatib. Tirk(men) di ordiya Selahadn Eyb de lekern bi peran b hinekn wan j kole b. Ji xwe y ku bi dewleta Eybyan re bbext kir dewlet xirab kir, anku dewleta Eyb hilweand tirkn memlk yn kole b.

 

Li ser jiyan tkona serdar kokkurd Selahadn Eyb gelek pirtkn lkoln berhemn edeb roman- hatine nivsn. Piraniya van romanan ji al nivskarn rojavay ewrop- ve hatine nivsn. i heyf ku hj nivskarek kurd li ser Selhadn Eyb herweha li ser byern drok ya Kurd Kurdistan romann drok nenivsne. Div li ser hinek dmenn droka Kurd Kurdistan berhemn edeb bne afirandin. Romana min ya bi nav Nrheyata Lic ji bo romann drok pngaveke destpk ye.

 

Romannivser njen Mehmed Uzun ji bo romana Thorvald Steen Tozhildan Romaneke Selhadn Eyb- pgotineke ba nivsiye. Ew di pgotina xwe de ji bo kral slam Selahadn Eyb dibje : Ew smgeya sembola tehaml, bihevre jiyandin peroj ye. majeke w y ba heye.

 

Di romana Thorvald Steen de du rokn bi hevdu re pareler tn ravekirin. rokeka njen ya dema me rokeka drok. roka njen, neten t ser leheng roman, herweha di jiyana rasteqn de t ser hinek nsann rewenbr nivskar j.

 

Nivskarek, rewenbrek di jiyana xwe de dikare demeke bikeve valahiyek, bikeve nav krzek dern bunalima pskolojk- yan j bibe evndarek near li pey evna xwe bikeve. Leheng roka njen Erk Lndhol j dibe evndar aiq-, dil w dikeve rojnamevaneka ngilz.

 

Erk Lndholm jina xwe zarokn xwe li Osloy dihle li pey evna xwe dikeve. Erk aiq rojnamevana ngilz Cecla Anderson e. Ew li pey evna xwe die paytext Suriy am rok dest p dike herweha suprzn bi xwe li ser jiyana w radipe.

 

Di parelera roka njen de roka drok ya Selahadn Eyb t pkkirin. roka selahadn Eyb awa dikeve nav roka njen ya Erk Lndholm? Ev weke meraqeke bila li cih xwe bimne. Y ku dixwaze v weya huner teknka nivs bizanibe div v pirtka edeb bixwne.

 

Xwendevann kurd hem ji bo v meraq hem j ji bo ku bizanibin dema desthilatdariya Selahadn Eyb awa bye? Diyariya rkuh ibye? rin hzn xaperestan di i radey de bye awa dagirker pk hatiye? herweha daw encam ibye? Ji bo zanna dema Selhadn Eyb bersvn van pirsan div ev pirtk were xwendin.

 

 

EDEBIYAT GUHERTIN

 

Edebiyat bi taybet j roman her die digehure, xwe n dike. Teknk stla nivsna roman njen dibe. Metoda nivsna romannivseran, mijar naveroka berheman, tevn lihevanna byeran bi weyeke modern pk tn mirov ferqa vizyona berhemn klask yn modern dibne.

 

Romannivsern chan bi afrandina berhemn xwe yn edeb ku her yek bi weyeke hatiye afirandin, edebiyata chan bi reng dikin, dewlemend dikin. Di sedsala 19-an de ekola edeb ya realst a civak xurt b. Beriya v ekol hinek ekoln edeb yn din heb pitre gelek ekoln din yn edebiyat derketin hol. Di sedsala 20-an de chana roman hate guhertin. Ji nav chana kevn chaneke n hate damezrandin. Ev chana n bi ikil, we, fiction motfn cihreng ve estetkeke n pk an.

 

Di sedsala 20-an de guhertinn mezin di nav civakn chan de pk hatin di hla gelek titan de pvenn civak rdan di hla lm teknolojiy de pketinn berbiav derketin hol. Herweha di hla edebiyat de lmn edeb bi ramann n riya pven vekirin. Kar xebatn derbar edebiyat de ge b. Li Ewropay dibistann edebiyat vebn dibistana Frankfurt di hla dtin ramann edeb de ekoleke pk an. (Ez di nivseke din de behsa ekola dibstana Frankfurt bikim.)

 

Di demn dawn yn sedsala 20-an de berhemn edeb bi weyeke cda derketin pber xwendevann chan. Berhemn modern pa j postmodern hatin afirandin. Ev berhemn weha ne ji bo tevan, lbel ji bo hinek xwendevanan b weke ronahya ku ji nav kaos derkeve der. Berhemn edeb yn post-modern ferqa xwe berhemn din derxistin hol xwestin di reke n de bimein. Berhemn post-modern ji al hinek xwendevan ve hate ecibandin ji al gelekan ve nehate ecibandin.

 

Nivskarn post-modernst hetan karibn xwe ji ekola sosyal realzm bi dr xistin wan fiction ji xwe re kirin bingeh berhemn xwe bi metodeke cda bi weya lihevanna bilind ku j re dibjin metafiction pk ann.

 

Edebiyat herdem xwed fonksiyoneke bye. Ji dema afirandina roman heta niha roman roleke girng di jiyana civakn chan de leyistiye. Civakn ku qmet rmet dane edebiyat edebiyatvann xwe, p ketine, njen bne jiyana demokratk pk anne. Di jiyana nsanan de y ku xwe daye qeblkirin hezkirin edebiyat bi xwe ye. Flozof ramanwr y bi navdeng Jacques Derrda di gel ku flozof bye, dsa j w xwestiye bibe edebiyatvan ew dibje min her pir ji edebiyat hez kir. Edebiyat d di peroj de fonksiyonn girng pk bne.

 

Sedsala 21-an sedsala azadiya raman pvena civak ye. Di v sedsal de berhemn edeb bi belavkirina ramann azad humanzma felsef ya modern pwstiya azadya cvak li chan, fonksiyoneke poztf pk tnin ji bo pvena civakan dibine ra ronahiy, wekheviy dadmendiy.

 

Edebiyat ji hla guhertin ve fonksiyoneke dual pk tne.  Di aliyek de di dedebiyat bi xwe de guhertin di al din de di civak de guhertin. Ev herdu guhertin dibe sedemn gelek guhertinn din yn sosyal, siyasal jiyana civak.

 

ROMANA ZINDANA AMED

 

Li Tirkiy du darbeyn fast yn leker pk hatin. Yek j 12- Adara 1971- de ya din di 12- lona 1980- y de. Bi pkanna van darbeyn fast leker cunta yn fast hatin ser hikm bn desthilatdar. Dktatoriya leker ya fast bi sedan oreger welatparz kutin bi hezaran xistin hepis zindanan.

 

Pit 12- Adar hinek nivskarn tirk rok romann ku li hepis nivisb yan j pit derketina xwe li ser hepis zindan rok roman nivsn weandin. Berhemn wan weke hepisxane edebiyat hate navkirin. Pit 12- lon j gelek berhemn ku di nav kategoriya edebiyata hepisxan de hatin binavkirin ji al weanxaneyn curbecur ve hatine weandin.

 

Di eniya cepheya- edebiyata kurd de ev kategoriya hepisxane edebiyat pk nehat. Lbel hinek pirtkn li ser hepis zindann dewleta dagirker a tirk hatin nivsn. Di dema 12- Adar de nivskar lkolner kurd M. Emn Bozarslan j ketib hepis. Dema ew bi efya git hate berdan ji hepisxan derket, w bi nav erdekler ve Diardakler Yn derve yn hundir berhemeke edeb ya kurterokan afirand.

 

Pit 12- lon nivskarn tirkan bi sedan pirtkn ku di kategoriya hepisxane edebiyat de ne nivsne weandine. Giraniya pirtkn wan helbest, rok roman in. Hinek nivskarn tirk (herwek Newzat elk) hj di hepisxan de b, berhemn wan gelek hatin firotin ew mer bun, anku bn navdarn edebiyata tirk.

 

Nivskarn kurd di v hl de qels man. Pirtkn ku wan pit 12- lon li ser hepis zindan nivsn, piran pirtkn siyas rexney yn deolojk b. Wan di van pirtkn xwe de bi weyeke siyas ermezarkirina tehda, ldan kenceyn dewleta tirk rave kirin. Hla edeb ya van pirtkn siyas rexney tuneb.

 

Lewre j afirandina berhemn edeb yn li ser hepis zindan- qels ma. end pirtkn rokan roman hatin weandin. (Ew j piran bi tirk b.) Bi hezaran kurdn siyas hatibn girtin heryek ji wan bi salan hepis razan, l di hla afirandina berhemn edeb de fk nedan, berhem neafirandin. Bub Eser bi nav Gardiyan pirtkeke nivs hew titeke din li ser hepis zindan nenivs. Pirtka Lale Qaso li ser zindana Amed ye, lbel hla w ya edeb tune. Pirtkn Mumtaz Kotan, Selm urukkaya, M. Can Yucel, Fewz Yetkn , ukru Gulmu, F. Welat hwd, pirtkn edeb nn in, pirtkn rexney siyas yn deolojk in.

 

Hinek kesn siyas yn ku endamn part rxistinn epn tirkan in (herwek endamn TKP, TKKO, TDKP, KURTULU, DEV YOL hwd) bi tirk li ser zindana Amed hinek tit nivsne. Titn ku wan nivsiye ad edebiyata tirk ye tu xra w ji edebiyata kurd re tune. Hinek kesn ku bi tirk nivsne heriqas bi esl xwe kurdbin j, berhemn wan ad edebiyata ziman tirk ye.

 

Romana zindana Amed ya dema fazma 12- lon hj nehatiye nivsn. Div kurdek ku di zindana Amed de bi salan razaye bye ahid gelek byern ku li hepisxan hatine qewimandin, binivse. Div ew roman bi kurd binivse pk xwendevann kurd bike.

 

ROKN GEL

 

 Di nav weann Aram de, di bea wje de pirtka Mele Ber(*) ya bi nav rokn Gel derketiye. Pirtk 170 rpel e tde 56 kurterokn gelr hene. Bi berhevkirina Mele Ber 56 rokn di nav gel kurd de dihatin gotin ji wendabn, jibrbn xilas bun. Heger Mele Ber van rokn nav gel necivandana serhev anku berhev nekirana nenivsandana ew di dem dewrann peroj de bihatana jibrkirin wenda bibana.

 

Edebiyata kurd ya devk gelek dewlemend e. di nav edebiyata kurd ya devk de axa her xurt rokn gelr ne. Lbel i heyf ku her die rokn gelr yn nav gel wenda dibin, tne jibrkirin. d wek dema ber evbihrik nabin di maln gundan de rok nayn gotin. Ji xwe dewleta dagirker demokrafka bakur Kurdistan xirab kir, 5 hezar gund wran kir bi hza televizyon bi perwerdeya ferm ya dibistanan ziman dewleta tirk di nav kurdan de kire ziman desthilatdar kurdan asmle kir hj j dike.

 

Btalihiya kurdan ev e ku; dewleta wan neb hjayiyn wan yn and edeb bi arvn dewlet nehatin parastin. Dewlemendiya ziman, and edebiyata kurd di nav gel de ye bi berhevkirina w ji wendabn xilas dibe. Li bakur Kurdistan nivskarn lkolnvan yn ku rokn gel berhev dikin diwenin weke hejmar kmin. Berhevkirina rokn gel kar xebateke hjaye, l i heyf ku kesn ku v kar pk tnin bi tiliyn destan tne jimartin.

 

Dema mirov li berhemn folklork yn berhevkirin dinre di ser de mirov xebatn birz M. Emn Bozarslan dibne. W bi sedan rokn gel berhev kiriye di gelek pirtkn xwe de weandiye. Pitre xebatn Zeynelabdn Zinar t beravn mirov. W j bi dehan pirtkn folklork yn berhevkirina rokn gel weandiye. Rzepirtkn w yn bi nav Xwene ji berhevkirina rokn gel pk hatiye.

 

Tradisyona vegotina rokn gel di nav kurdan de ji nifeke derbas nifeke din dibe, lbel di rewa royn de derbasbna bi v wey d zor zehmet e. Ji bo rokn gel neyn wendakirin div miheqeq bne berhevkirin nivsn. Heger Mele Ber van rokn gel berhev nekirana weke pirtk nedana weandin em bi van rokn gel hayidar nebana. Ez bi xwe van rokan nizanibm min nebihstib, lbel bi saya pirtka Mele Ber min van rokn gel bi dilxwe xwend.

 

Di pirtk de gelek rokn balk hene ku xwe bi mirov didine xwendin. Naveroka pirtk dewlemend e, ziman w fesh e, zelal e, herikbar e. Ji hla gramer rastnivsn- hunandin ve j pirtkeke hja ye, giranbiha ye.

 

Ez Mele Ber proz dikim ku w bi kedeke giranbiha van rokn gel berhev kiriye, bi ikleke n wan ji nve jndar kiriye raber xwendevann kurd kiriye. Xwendevann kurd yn edebiyathez bila miheqeq van rokn gel bixwnin ji berhemn folklork yn gel xwe, ji and edebiyata kurd ya gelr hayidar bibin.

 

rokn gel hjayiyn gel me ne, dewlemendiya edebiyat ziman me ye. Div em hjayiyn xwe biparzin, li ziman, and edebiyata xwe xwed derkevin, w pve bibin, dewlemend bikin.

 

(*) Ji xeyn v berhem end pirtkn din yn Mele Ber hene. Navn wan ev in: 1 Sof Remo Roman 2 Ma Hungif Dwan, helbest 3 Gundiyn Girav Werger ji Swd

 

BERBIJAR DEVRME YAN J TEWOMEW

 

Xwendevann kurd v sernivs bixwnin d bibjin berbijar iye? Ez zanim ku gelek xwendevan cara yekeme ku rast peyveke weha t. Heger min di na peyva berbijar de peyva devrme binivsandana d herkes bizaniba b devrme iye. Lbel peyva devrme peyveke tirk ye.

 

Di na peyva devrme de bae ku mirov peyva tevirme yan j tewomew bikar bne hn batir e. Kesn devrme kesn tewomew in. Xan milet xwe ne. Ew ji bo gel neteweya xwe tew in, tewomewo ne.

 

Pkanna devrmetiy ji al dewleta Osmanyan komara kemalstan ve pk hatiye. Devrmet pkanneke qirj e, nemirov ye, nkara w nsan netewa w ye herweha asmlekirin tirkkirina w nsan ye. Devrmet bexsyet ye, li hember gel neteweya xwe derketine bi korefan parastina dewlet tirktiy ye. Yn ku her zde zirar didine netewa xwe ew kesn devrme ne.

 

Devrmekirin bijartina kesn ji neteweyn din e. Ew tne helbijartin di dibistann dewlet de tne perwerdekirin. Dibistann devrman di dema Osmanyan de j heb niha j di dema komara kemalst de j hene. Komara Tirkiy ji roja damezrandin heta ro ji al kesn bijare yn devrme ve hatine birvebirin. Ji xwe damezrevann komara Tirkiy M. Kemal smet nunu bi esl xwe tirk nn in. smet nunu kurd e (li gor dtina hinekan dibjin ew ermen ne, pa bne misilman) M. Kemal j p e, anku weled zinya ye. Diya M. Kemal arnawid e bav w alman e. Hinek dibjin M. Kemal li kerxana Selank hatiye din. Hinek j dibjin diya w qewraa zapitek alman b. Zapit bi diya w re zinya kiriye ev weled zinya hatiye din. Werhasil M. Kemal mirovek porzer avn bye. Ew wek ikl emal qet naibe tirkan ji xwe tirkn avn porzer qet tunin- diibe almanan.

 

Li Tirkiy yn ku bne serokkomar ji wan yek j tirk nn e. Niha j sala 2006 serokkomar Tirkiy erkez e serokwezr tirkiy Gurc ye. Piraniya birvebirn dewlet, serokkomar serokwezr bi esl xwe yan devrmeyn balkan in, yan kurd in, yan erkez in, yan laz in, yan gurc ne, yan arnawid in, yan bonak in, yan yoguslav in. Serokwezrn wan j netirkin, ji gel neteweyn din in. Wezr kar hundir hertim kurd bye. Hinek kurd xedar in, bwijdan in, peyayn xelk ne ji efendiyn xwe re xulamt dikin, lewre j wan dikin wezr hundir.

 

Li Tirkiy serokwezra jin a yekem bi esl xwe bonak e, rindeka porzer e. Bulent Ecevt ku end car serokwezr kiriye, kurdek wisa xirabe ku, ji ber xirabiya xwe gan nade, eziyet ezab gunehkariya xwe di v din de dikne. Mirin ji hal w tire, l gan nade, namire. Ew miriyek zind gunehkar e. Suleyman Demirel end caran serokkomar serokwezr kir, e car ji ser hikum heft car hate ser hikum, ew j kober balkanan e.

 

Yn ku rxistina that Teraq damezrandin netirk in. Hinek ji wan kurd in yn din j ji neteweyn din in. Y ku raman njadperestiya tirkan, fikr dtinn oven, fast turanstn tirk pk an Zya Gokalp kurd b.

 

Devrmeyn ji hem neteweyan kurdn xwefiro xulam dewleta Osman komara kemalstan ji njadperestiya tirkty re xizmet dikin ji gel neteweyn xwe re xiyanet dikin.

 

KURD KAV

 Bi nav nasnameya kurd, damezrandina Kurd Kav ya bi ferm resm- ji bo doza netewa kurd pngaveke berbip destkeftiyeke girng e. Tastq teclkirina nav Kurd Kav y bi ferm ji bo tkona welatparzn kurd serketine ji bo nkariya njadperestiya dewleta dagirker a tirk tkne.

 

Gotineke sendqayn karkeran heb, digotin heq nay dayin, t stendin. Welatparz oregern kurd bi tkona xwe v heq stendin Kurd Kav damezrandin. Damezrandina Kurd Kav b weke ronahiyeke ku tartiy biirne. Ji xwe derbar Kurd Kav de birz Yilmaz amlbel di pirtka xwe ya bi nav Kurd Kav de diyar dike ku Kurd Kav ronahiyeke ku tariy irandiye.

 

Yn ku haya wan ji kar, xebat tkona ji bo damezrandina  Kurd Kav tune, bila pirtka birz Yilmaz amlbel bixwnin. Ev pirtk di nav weann Deng de derketiye 224 rpel e. Di pirtk de gelek belge dokumentn ferm hinek wne hene.

 

Birz Y. amlbel hem damezrevan Kurd Kav ye hem j demeke serokiya Kurd Kav kiriye. W di pirtka xwe de droka damezrandina Kurd Kav, tkona hiquq ya ji bo damezrandina vakfeke bi nav kurd herweha behsa xebat, alak kongreya w kiriye.

 

Ji bo bi weyeke ferm danna Kurd Kav 185 kesn rewenbr bedar civn dibin, l ji wan 98 kes dibe damezrevan Kurd Kav. Dema mirov li lsteya damezrevanan dinre, ji hem hln deolojk siyas, ji hem part rxistinn kurdan kes hene. Ten kesn Apoy di nav damezrandina Kurd Kav de tunin. Sedem ku ima Apoy tunin di pvajoya xebata ji bo damezrandin de ji bo i sedeman Apoy roleke negatf leyistine di kovara Ozgur Halk de ima rexneyeke neheq weandine, di pirtk de hatiye qalkirin.

 

Xebatkar birvebirn Kurd Kav gelek kar xebatn ba kirine hj j dikin. Li welat li dervey welat gelek civn pkann, projeyn xebat xistin jiyan bi nav Gulstan kovareke xweru bi kurd weandin. Kovara Gulistan kovareke delal b, naveroka w xurt b, l i heyf ku jiyana xwe ya wean nedomand.

 

Di pirtka birz Yilmaz amlbel de, di derbar Kurd Kav de agahdariyn gelek girng hene titn hja hatine ravekirin. Li gor agahdariyn w, heta niha Kurd Kav e 6 car kongreyn xwe yn normal carek j kongreya avarte bkiriye. Kesn ku heta niha bne serok Kurd Kav ev in : erafettn El, Yilmaz amlbel, Hanf Ama, M. Celal Baykara.

 

Kurd Kav vakfeke and kultur- ye. Di nav armancn xebata w de lkolnn li ser heq azadiy herweha di derbar ziman, and droka kurdan de lkoln kirin e. Bi qas ku ez zanim heta niha Kurd Kav yek pirtkeke kurd, yek pirtkek roman, rok, ano helbesta kurd, yek pirtkek lkoln ya di derheq ziman, and droka kurdan de neweandiye.

 

Di nav hedef armancn xebatn Kurd Kav de vekirina dezgehn perwerdey, kursn lm, zanst, huner, edeb, navendn ensttu lkoln damezrandin herweha weandina radyo televizyon hwd, hene, lbel ew j pk nehatine. Hedef armancn veqf didi xuyakirin ku, heriqas wan gelek xebatn ba kirine j, ev tr nake div hj gelek tit pk bnin gelek bixebitin.

 

Di nav xaleke bernameya faaliyeta alakiyn Kurd Kav de (binrin xala J) dibje : Berhemn nivs dicivne, arv dike pirtkxane kitbxane- vedike. Gelon Kurd Kav hem pirtkn kurd yn ku li Stenbol Swd hatine weandin civandiye arv kiriye? Heger kiribe titeke gelek ba e, heger nekiribe, div bike.

 

Berhevkirin arvkirina hem pirtkn kurd, ji bo lkolnvanan xizmeteke giranbihaye. Wek mnak; heger lkolnvanek li ser romann kurd lkoln bike bizanibe end romann kurd hatine weandin, d ji arva Kurd Kav feyde bibne bizanibe ku end romann kurd derketine. Niha k dizane b end romann kurd, end pirtkn kurterok, ano helbestn kurd derketine? Xwediy weanxane, saz, dezgeh birvebirn komeleyn kurdan bi xwe j bersva v pirs nizanin.

 

Li gor brbaweriya min avnriya min federasyonn komeleyn kurdan yn li ewropay, hem komele, dezgeh saziyn kurdan yn kultur wezfeyn xwe naynin cih. Kurd Kav li cihek bihle, federasyona komeln Kurdistan li Swd sal milyonek kron alkar ji dewlet digre sal yek pirtkeka kurd j nakire.

 

 

NAVN TIRS

 

Di drok de kurdan hertim ji tirkan xirab dtiye. Di droka kurdan de dewletn ku ji al kurdan ve hatine damezrandin, piraniya wan ji al tirkan ve hatine xirabkirin. Dewleta badk, Merwan, Eyub gelek mrekann kurdan ji al tirkan ve hatine helweandin tirk bne belay ser kurdan nehtine ku kurd bibin dewlet. Bila drokzann kurd yn lkolner v mijar bikolin d rast gelek titan bn d bibnin ku di drok de tirkan iqas xirab bi kurdan kiriye.

 

Hinek nav hene, ji bo civakan bne navn tirs. Di droka chan de nav mongol, hun, seluk tirk ji ber hovt barbariya wan bne navn tirs. Nav nazyan ji ber fastiya wan bb nav tirs. Nav pols cendirma jandarma- ji bo zarokn kurdn bakur kurdistan bye nav tirs. Lbel nav Kurd Kurdistan j ji bo tirkn oven, njadperest, kemalst fast bne navn tirs.

 

Dewleta tirk hem cure kemalst, fast tirkperestn slam ji nav Kurd kurdistan ditirsin. Nav welat kurdan ji bo wan bye naveke bi tirs xof. Ew newrane v nav bnin ser ziman xwe. Dewleta tirk weke ferm ji bo bakur Kurdistan hj j dibje Dogu ve Guneydogu Anadolu Blges yan Herma Rojhilat Baur Rojhilat ji bo Kurdistana baur j dibje Kuzey rak yan Bakur raq yan j 2raqa Bakur. Nav rojhilat Kurdistan li ran weke ferm Kurdistan e, l dewleta tirk hem masmedia tirk dibjin Bat ran yan Rojavay ran. Ji bo baur bik Kurdistan j dibjin Kuzey Surye yan Bakur Sury.

 

Hem tirkn oven, njadperest, kemalst fast, tirk-slam perwern paver dewleta ferm a bi nav 2Komara Tirkiy hebna Tirkiy di nkarkirina Kurdistan de dibnin. Ew bi nkarkirin xwe dixapnin ry xwe y re didin nandan.

 

Niha dewleta tirk bi zora Ewropiyan heriqas hebna kurdan bi devk qebl bike j, di zagonn xwe yn ferm de, hj j hebna kurdan qebl nake. Hj j li gor zagona bingehn anayasa- a dewleta tirk, hem kes, anku yn ku hemwelatiy vatanda- dewleta tirkin ew bi xwe tirkin.

Li Tirkiy hejmara tirk-men- 4 milyon e 66 milyon netirkin lbel dewlet wan j dike tirk.

 

Dewleta tirk iqas j bibje hemkes tirkin, dsa j nikarin kurdan bikin tirk. Kngbe j d kurdn bakur kurdistan weke kurdn baur Kurdistan bigin azadiya xwe. Azadiya gel rizgariya welat dr nn e, nzk e.

 

 

ROKN KEDKAR PIRTKN KURD

 

 Nivskar pirtka Bihuta Lal Selahattn Bulut, kedkar pirtkn kurd ye. W li taxa her xwe ya Stenbol pirtkxaneyeke vekiriye hem cure pirtkn kurd digne dest xwendevann kurd. Kurdn ku ji welat ji ewropay tne, miheqeq riya xwe li dikan Kek Selah dixin hem hal w dipirsin hem j kovar pirtkn kurd dikirin, dixwnin.

 

Hezkir ziman edebiyata kurd kedkar pirtkn kurd Selahattn Bulut  bi nav "Bihuta Lal" pirtkeke xwer bi kurd ya kurterokan weand. . Pirtk li ser hev ji deh rokan pk t.   Naveroka kurterokn w gelek balk in. W li ser derbey, guherna navn gund, nave bajaran nivsiye bi weyeke edeb mijar xistiye rojev. Kurterokn w bi zimanek sade hatiye nivsn ji hla xwendin ve gelek  herkbare, xwe bi mirov xwendevan- dide xwendin.

 

Nivskar pirtka Bihuta Lal Selahattn Bulut ji Drika Mrdn ye. Di sala 1981- de hatiye girtin 8 sal di hepixan de girt maye. W di sala 1997-an de Li Stenbol Kitbxaneya Medya damezrandiye. W li ser rojnamevan Hafiz Akdemr rojnamevan, nivskar siyasetmedar kurd Edp Karahan pirtk amade kiriye. Di hin kovar rojnameyan de nivs rokn w hatine weandin weke pirtk Bihuta Lal pirtka w ya yekem a bi kurd ye.

 

Di roka bi sernav Lal de nivskar mijara qedexekirina kurd axaftin ya li girtgeh tne zimn. Pra y girtgeh bi tirk nizane. Pr dixwaze bie newiy xwe y girtgeh bibne. Pr die girtgeh. Neviy w bi tirk dipirse; "Tu awa y?" deng nn e, "Xalann min ew awa nin?" bdeng didome, "av te ron neviyn te yn n bne..." hes hawar nn e, bav w dikeve navber, "Kur min tu dizan pra te ji zarokat ve lal e..." pr her hefte by ku peyvek ji dev w derkeve her die serdana neviy xwe her ku digihje ber deriy girtgeh leker dibjin; "Pr lal e, berdin bila here."

 

Weke t zann nivskar navdar y ngilz Harold Pnter ku sal xelata Nobel wergirt, li ser qedexekirina peyivandina bi kurd ya li hepisxan berhemeke anoy nivs. Ev berhema w li gelek ziman hate wergerandin bala raya chan kiand ser qedexekirina kurd.

 

rok dmeneke ji demn jiyana nsan byern civak radixin ber avn mirov. Di hinek rokan de mirov xwendevan xwe dibne yan j bi saya w rok demn xwe yn bihur, anku paeroja xwe bi br tne. Dema min roka R xwend, bikatiya min, riya nava Lic Diyarbekir herweha otobusa Lic ya ma Hec Heyder hate bra min.

 

Di roka "Gewr" de, reweke du al heye. Di aliyek de evna bka teze ya dewisand di al din de adetn civat yn serdest hene. Di gel van herdu aliyan du hln w yn din j hene. Ji hlek ve er pevna di nav bk xwesy de ji al din ve tenbna Gewr, nehatina mr w y li lekeriy problema w ya cins, anku daxwaza w ya seks, bka ciwan Gewr dixe haleke neba rewa w ya pskolojk xirab dike, derniya w serbin tevlhev dike.

 

Di nav bk xwesyan de hertim nakok hene. Min hj nedtiye ku bk ji xwesy xwes ji bk hez bike. Hinek xwes zilimkar in, li bka xwe neheq dikin, p ezyet, zahmet didine kiandin. Xwesya Gewr ji hemyan xirabtir dike bka xwe bi destn herdu kurn xwe dide ber ldan.

 

Naveroka roka "Bay Xurif" hineke mzah ye, ron ye. Ap Seyd bi natur xwezay re pev die gule bera bay dide. Di v rok de temaya feqr, serma seqem xezeba natur- hatiye ravekirin.

 

Di qalkirina guhertina navn kue, mahle gundan de bi fermana qaymeqam ji hol rakirina kevira kerr de realzmeke sosyal civak realstiya konjoktura welat me heye. Di v rok de bi weyeke huner edeb hovtiya dewleta Tirk a guhartina nav gund, det, iya, bajar, kevir kun Kurdistan hatiye nexandin.

 

Li welat me runitvann welt yn tirk nn in, yn ku hene ji derve hatine, leker in, fermandar in, pols in karmendn dewleta dagirker in. Rewa welat me dagirkeriya dewleta tirk di roka Kevira Kerr ya Drik de pir ba zelal xuya dike. Ji xwe ev gotinn qaymeqam rastiya welat me karmendn dewleta dagirker ba dide diyarkirin. Qaymeqam dibje : ev ar meh e ku ez liv qezay me, l mixabin rojek ten hsek ku ez li qezayeke welat xwe me bi min re neb. Kesek bi ziman me napeyive, navn kueyan, riyan, meheleyan gundan bi zimanek din e, navn zarokan bi zimanek din e, dawetn xwe bi zimanek din digernin, li tu der ala dewlet resm ef Ebed nabnim, ez ji v rew gelek aciz im ez v yek nema qebl dikim. Navn kueyan, mehele gundan n bi ziman xelk hn tev bigehurin, bikin ziman dewlet ji ro p ve qeydkirina navn zarokan n bi ziman wan di n ahiyan de strann wan qedexe ne, ez nebnim nebihzim!.. Ev gotinn qaymeqam dide xuyakirin ku ew wek xerbek, karmendek li welateke din e. Ev welat y qaymeqam nn e nsann v welat ji njada, netewa qaymeqam nn in. L, qaymeqam karmendek dewleta dagirkere bi ova zor, bi zilm zordariy nav kue, gund mahaleyn kurdan digehurne, dike tirk.

 

Di roka bi nav "Derbe" de, tirsa gundiyek Kurd Seyday Biroy-  ya ji lekern Tirk  t ravekirin. Hetan ku welat me di bin dagirkeriya dewleta tirk de be di bin potnn askern tirk de binale, d tirsa pols askern tirk li ser zarokn kurd, gund bajariyn kurd bidome. Knga ku welat me rizgar b gel me azad b, w dem d ev tirs ji hol rabe.

 

roka Teyrika Bihut rokeke sosyal civak ye. Dil mirov bi hal rewa Pra Fat diewite mirov gelek li ber dikeve ku b i eqbet t ser kea ciwan ya ku nav kran e. Trajediya kran dil kezeba mirov diewitne.

 

Di roka bi nav "erbik" de serphatiya Apo Reo hene. Ez hvdarim ku Kek Selah rokn Ap Reo (end heb di kovarn kurd de derketib) weke pirtk amade bike di demn p de biwene.

 

Ez bi xwe zimanzan nnim, l li gor ku zimanzann kurd yn ku v pirtk xwendine- dibjin : Bi git ziman pirtka Bihuta Lal gelek xwe, pet rewan e. Ji ber ku byer li herma Drika iyay Maz derbas dibin, weha xuyaye ku nivskar Selahattn Bulut bi zanebn giraniy daye ser devoka herma xwe ango ya Drik. Ev j jeke (tahmeke) xwe daye pirtk, byeran xemilandiye, xwe ge kiriye.

 

Kurterokn di pirtka Bihuta Lal de ne, ji aliyn estetk, wjey taybetiyn rok ve njen in. Yan bi gotineka kurt kurmanc kurterokn Selahattn Bulut bi weyeke njen li gor metoda rokn hevdem hatiye nivsn.

 

W bi nivsna v berhema xwe ya edeb li refn pirtkxaneya kurd pirtkeke din zde kir baxey edebiyata kurd bi rengeke din xemiland.

 Min ne bi teferuat, lbel bi kurtah behsa naveroka hinek kurterokn ku di pirtka Bihuta Lal de ne kir. Min bi teferuat, bi weyeke berfireh behsa naveroka rokan bikirana bi metoda analz tevn, teknk, stl herweha hertitn rokan analz bikira, binirxandana d nivsa min gelek dirj bibana. Her ba ev e ku; xwendevann kurd berhema kedkar pirtkn kurd ( niha j waye bye xebatkarek edebyata kurd) Selahattn Bulut ya bi nav Bihuta Lal bikirin bixwnin.

 

 Ez hvdarim ku xwendevann kurd d bi balk pirtk bixwnin j gelek tit fr bibin.

 

 * - Bihuta Lal / Selahattin Bulut / Weann Avesta / 70 rpel

 

ROMANA FENOMENN ENDVDUWEL

Jiyana edeb bi afirandina berhemn n yn edeb her die dewlemend dibe. Chana romana heyama n bi kar xebata kultur, edeb berhem afirandin pve die, berfireh dibe hejmara nivskaran zde dibe. Bi weandina her romaneke n ya bi kurd li nivskarn kurd yn romannivser yek zde dike. Zdebna helbestvan, roknivs romannivsern kurd ji bo pvena edebiyata kurd hjayiyn giranbiha ye. Edebiyata kurd bi berhemkariya nivskarn kurd yn hey bi berhemn n yn nivskarn n dewlemend dibe. Lewre j her pirtkeka kurd ya n hjayiyeke zdebna berhemn kurd ye.

 

Hinek romannivser di romann xwe yn yekem de bi ser dikevin. Hinek j bi romann xwe yn yekem bi ser nakevin, lbel bi romann xwe yn duyem yn din bi ser dikevin. Yn ku bi romann xwe yn yekem bi ser dikevin, romannivseriya xwe didomnin her die romann hn batir diafirnin.

 

Lokman Ayebe yek ji wan romannivsern kurd e ku di nivsna romana xwe ya yekem de bi ser ketiye. Ez ji romann yekem anku ji romana p ya nivskaran hez dikim. Min ji romana xwe ya yekem Kewa Mar Mkew gelek hez kir. Dema min romana xwe ya p nivs weand, Mehmet Uzun, Hesen Met, Firat Cewer hinek nivskarn din gotin : Romaneke ba e. Tu bi nivsna v romana xwe ya p bi serket div tu romannivseriya xwe bidomn. Min domand li pey w roman min romann xwe yn bi nav Flozof , Rojnamevan , Nrheyata Lic , Robn Kodnav Viyan nivs weand. Di van saln dawn de min bi nivsna rzeromaneke ku ji s pirtkn berdewamn hevin pk t nivs ez di jiyana xwe ya nivskariy de gihtim radeyeke bilind. Ez hvdarim ku d Lokman Ayebe j pit v romana xwe ya yekem, d hj gelek romann din binivse.

 

Heriqas Lokman Ayebe romaneke monoton, b tevger, psikolojik, derniya xirab ya leheng roman, bhv bedbn nivsiye j, dsa j bi min li gor pvann edeb hunera roman bi ser ketiye. Helbijartina mijara v roman bi xwe mrxasiye. Di civakeke pavemay de, di nav nsann ku piraniya wan homofob ne, mijara tkiliya cins ya nr bi nr re, ji hevdu hezkirina mr bi mr re titeke wisa hsan nn e j re cesaret dixwaze. Lokman Ayebe v cesaret nan daye.

 

Li Ewropay romann bi v reng gelek in. Nivskarek Ewrop bi hsan dikare li ser homoseksuelan, lezbiyenan, bseksuelan hwd, rok roman binivse tkiliyn wan yn endvduwel bike mijara rok romann xwe. Di nav edebiyata kurd de ev cara yekem e ku romaneke bi v reng t weandin.

 

Di nav civakn pavemay de kesn homoseksuel yn din in, yn dervey civak ne. Civak li wan weke kesn nexwe dinre hinek kes wan bi sapikiy sucdar dikin. Ew v tit ji bo wan weke tercheke pevabn, weke weyeke adimany qebl nakin. lewre j ji tercha wan ya cins seks re rzdar nan nadin wan mahkm dikin.

 

Div her nsan di tkil tercha xwe ya cins seks de azad be. Ew b zor b ku zirar bide kes, ji xwe re bi heval xwe re i dike bila bike. Ji bo v tercha w / w heq kes tune ku rewa wan weke ermezar bide nandan, wan mahkm bike li wan neheq heqaret bike.

 

Di roman de tkiliya du kesn nr, anku du zilaman ji hevdu hezkirina wan ya bi hevdu re heye. Heriqas nivskar roman Lokman Ayebe v mijara balk helbijartiye j, di nav rpeln roman de diyar dibe ku nivskar hinek tirsiyaye xwe bi xwe otosansur kiriye. W di tkiliyn cins, seksual yn di nav du zilaman de hevsar jidandiye, ser hesp bernedaye pnsa xwe kol kiriye.

 

Byern roman, tkiliyn Sermest hevaln xwe di nav 5 rojan de t qalkirin. Hevalek Sermest ku nav Jar bye, xwe kutiye, anku ntxar kiriye. W ji bo i xwe kutiye di bea yekem de, anku di roja emy de ne diyar e. Sermest die ser mezel w roman dest p dike. Pa i dibe, i t ser Sermest, pskolojiya w ji ber i xirab dibe di dawiy de ima ew j xwe dikuje? Ez behsa van titan, anku behsa herikandina naveroka roman nakim. Bila xwendevan bixwne bibne bi i ima, ji bo i weha bye daw awa dibe?...

 

Li bakur welt, gelek nivskarn n derketin Lokman Ayebe j yek ji wan e. Digel ku nivskarek ciwan nye j, li gor kurmanciya standart ya nivsn ziman Lokman Ayebe ba e. Mijara roman j ba e. Di nav herikandina tevna roman de di ber tkliya Sermst Dild heval wan y xwekut re, mirov li rast rastiya hin kesayetiyn civaka kurd nakokiyn  kesayetiyan yn bi civak re j t.

 

Ji aliy tevn, teknka vegotin naveroka xwe ve, ger mirov temen nivskar w y ciwan pvajoya kurt ku w t de ev roman nivsandiye (13 roj) j l zde bike, romaneke balk hja ye ku mirov ser xwe zdetir p re bine.

 

Ji ber van taybetmendiyn xwe yn jor birvebirina byern roman ve, Lokman Ayebe weha xuya dibe ku d di nava chana romana Heyama N de cihek ba heqkir bi dest bixe.

 

Romana Lokman Ayebe Jar L Sermest di nav weann Belk de li Amed Diyarbekir- hatiye weandin. Li Amed end weanxaneyn kurd hene ew berhemn nivskarn n diwenin. Weanxaneyn kurd yn li Amed (weann Ls, Belk, Br, Deng, Mizgn) gelek pirtkn kurd hinek j j kovarn kurd tirk diwenin. Kovara Deng, Br Mizgn li Amed derdikevin.

 

PXEMBER DEREWN SILTAN STENBOL

 

 Di nav civakn pavemay de gelek kes xwe wek pxember didin nandan. Hinek li ser nav ol hinek j bi weyeke siyas xwe weke pxember dihesibnin.Di nav civaka kurdan de j gelek xn direwn li ser nav ol civak xapandine. Loma j di nav edebiyata kurd ya devk de gelek rok, rvanok meselokn li ser x melayn sextekar hene.

 

Zeynelabdn Zinar xebata xwe ya berhevkirin amadekirina rokn gelr, folklork didomne. Ew rokn gelr yn nav xelk dicivne, sererast dike, ji nve dinivse ji bo ap amade dike ap dike. W niha j du pirtkn rokn gelr ap kir. Yek j nav Pxember Derewn e ya din j nav Mr Cizra Botan Siltan Stenbol ye. Pirtka Pxember derewn ji folklora kurd 20 meselokan pk hatiye. Ev meselokn gelr hem meselok hem pkenn in wek ku Z. Zinar j dibje : Mirov pir didin wirandin zihna mirov berfireh dikin.

 

Di pirtka bi nav Mr Cizra Botan Siltan Stenbol de serphatiya Mr Cizra Botant qalkirin. Di serphatiya Mr Cizra Botan de qahreman leheng- comerd, fedekar, mirovat dilovaniya kurdan hene. Li gor amadekar pirtk Z. Zinar, ev serphatiya Mr rastiya byereke mjy drok- ye. Bi rast j gelek byern drok di nav gerneka drok de mane. Niha bi saya lkolner berhevkarn kurd gelek titn, hjayiyn drok derdikevin hol ronah dibnin. Di hla berhevkar lkolner ya and, ziman, edebiyat, drok, weann drok yn kurdan ronahkirina byern drok de birz M. Emn Bozarslan, Malmisanij, Rohat Alakom, Zeynelabdn Zinar, Hasan Yildiz hwd, xebatn hja pk tnin hjayiyn kurdan yn drok gelr derdixin ronahy.

 

Di navbera Mr Mahmd Mr Cizra Botan Siltan Wehdedn siltan Stenbol Osmanyan- de byereke drok diqewime. Ez behsa v byer naveroka pirtk nakim. Bila xwendevann kurd pirtk bikirin bixwnin.

 

TERCHA NIVSKAR

 

Bi sedan cure xwendevan hene. Her xwendevan li gor xwe xwed taybetiyn curbecur in. Xwendevan homojen nn in. Herk li gor xwe pvann w/w yn ji hezkirina berheman hene. Nivskarek nikare li gor dil her xwendevan binivse. L, div nivskar bizanibe ku hinek xwendevan ji hla zanna edeb de di radeya w de ne.

Nivskar j di esas xwe de rewenbr in. Kesn rewenbr li hember neheqiy nerastiy ne, muxalf sazman li hember zilm zor ne, parastvan azad demokrasiy ne. Ew di dtin ramann xwe de tawz nadin div nedin j.

Nivskar ku li gor dil xwe, li gor weya usluba xwe nenivse, nikare li gor dil hinekan binivse. Dema nivskarek li gor kesn din, yan j bi emir talmatan binivse, ew nivs nabe nivs, ew berhem nabe berhemeke bi rkpk ya edeb. Dibe titeke din. Nivskar ku bi fikr xwe azad birame, li gor ramann xwe jiyan civak binirxne li gor zanna xwe byeran rove bike, dikare bi hawak azad berhemn xwe biafrne.

Helbet, div nivskar li gor xwe bi dil xwe binivse, l xwendevanan j bifikire. Ew dema berhemeke biafrne, div bifikire ku w bi v berhema xwe i hjay pkaniye? i daye xwendevanan? Di kjan hl de, d xwendevan ji berhema w sid werbigrin?

Nivskar xwendevann xwe hilnabijrin, l xwendevan nivskarn xwe hildibijrin. Mesela li Tirkiy bi sedan nivskar hene hersal bi sedan pirtkn n tne weandin. Nemimkne ku mirov -xwendevan- tevan bikire bixwne. Xwendevan di nav wan nivskaran de, hinek nivskar hildibijre pirtkn wan dikire dixwne. Ez bi xwe, wek xwendevanek, dema pirtkn hinek nivskaran, herwek; Pirtkn Yaar Kemal, Ahmed Altan, derdikevin, dikirim dixwnim. L, di gel ku ez ewqas pir pirtk dixwnim j, ez nikarim yn tevan, hem pirtkn temam nivskarn Tirkiy bikirim bixwnim.

Helbet, ji bo pirtkn kurd yn nivskarn kurd rew cuda ye. Ez bku ferq bixim nav nivskarn kurd, bku ji xwe re hinek nivskara helbijrim, temam pirtkn nivskarn kurd dixwnim. Tu nivskarek kurd tune ku min pirtkn w/w nexwendiye. Min tevan xwendiye min li ser gelekan j nivsn danasn nivsiye.

Mijarn ku nivskar li ser dinivsin, di ser de nivskar eleqeder dike. Nivskar li gor ntereseya xwe, j hezkirin heyecana xwe tercha xwe dike li ser mijara ku terch kiriye dinivse. Tercha ku nivskar kiriye, tercha w ya exs ye. Ev terch li gor dil hinekan e yan nn e, ji bo nivskar ewqas girng nn e. L, helbet ew dixwaze ku tercha ku w kiriye, mijara ku bi weya edeb afirandiye, ji al xwendevanan ve j b ecibandin.

Xwendevan, babeta ku nivskar helbijartiye, mijara ku nivsiye biecibnin yan na, d ew ad ntreseya xwendevanan e. Heger xwendevan biecibnin ji mijar hez bikin, d berhem bi dilxwe bixwnin.

 

 DANASN ANALZ

 

Dema mirov pirtkek dixwne, heger pirtk xwea mirov bie, mirov dixwaze gelek kesn din j w pirtk bixwnin. Kesn ku li ser pirtkan nivsn danasn dinivsin, dixwazin pirtkan bi xwendevanan bidin nasn wan tewq xwendina wan pirtkan bikin.

Wek gelek nivskarn ku pirtkan dinirxnin wan bi xwendevanan didin nasn, ez j dema pirtkek dixwnim diecibnim, dixwazim hest nrnn xwe yn derbar pirtk bi xwendevanan re parve bikim.

Her iqas ez bi piran li ser pirtkn kurd dinivsim j, carna li ser pirtkn ku bi zimann din derketine, dinivsim wan bi xwendevanan didim nasn. Min pirtkn Coelho, Amn Maulof, Yaar Kemal, Ahmed Altan herweha hinek nivskarn din, xwend li ser berhemn wan nivs.

Min li ser gelek pirtkn kurd nivsn danasna pirtkan nivsiye. Nivsn danasn analz newekhev in. Danasn titek e, analz titeke din e. Di nivsn danasna pirtkan de, nabe ku mirov pirtk bi berfireh binirxne, anku analz bike. Danasn nformatf e, yan di derbar pirtk de agahdar dayn e. Nivsn danasn bi piran kurtenivs in. Nivsn nirxandin analz- dirj in, berfireh in, piral ne.

Di danasna pirtkan de, mirov di derbar pirtk de hinek agahdar dide, bi kurtah behsa naverok dike bala xwendevanan dikne ser pirtk ku ew w pirtk bikirin bixwnin. Di danasna pirtk de, nav pirtk iye, pirtk ji al kjan weanxane ve hatiye weandin, liku derketiye, end rpel e, nivskar pirtk kye, pirtk iye; roman e, kurterok e, helbest e, ano ye, pirtka lkoln ye? hwd. Tema pirtk li ser iye mirov bi kurtah behsa teknk, ziman naveroka pirtk dike.

Di nivsn danasna pirtkan de, nabe ku mirov bi berfireh a kmaniyn pirtk bibje rexne bigre. L, di nivsn nirxandin analz- de mirov dikare rexne li pirtk bigre, a kmaniyn pirtk hla w ya qels ya serket bne zimn.

Li ser nivsn min yn danasna pirtkan, ji al xwendevanan ve reaksiyoneke du al pk hat. Ev reaksiyona wan bu sedem ku min v nivs nivis.

Hinek xwendevan ji bo ku nivsn danasn analz tevlhev dikin, dibjin ima di nivs de rexne tune. Yan j Te ima di nivsa xwe de bi krah berfireh pirtk nenirxandiye? Ev alk reaksiyana wan e. Ji al din ve, hinek dibjin ima tu li ser her pirtk dinivs? Yan j ima te li ser pirtka filankes nivsiye? ima te rexne l negirtiye? ima te pesn filan nivskar berhema w daye? hwd.

Bi min, di nivsn danasna pirtkan de nabe ku mirov rexnan li du hev rz bike. Loma j ez di nivsn danasna pirtkan de rexne nanivsim. Ez ne li ser hem pirtkan, l min li ser gelek pirtkan nivsn danasn nivsiye. Ji ber ku kesn din tek, tk netde- li ser pirtkan nanivsin ez tim dinivsim, (ji bl rojnameya Dema N, ez di kovara Mehnamey de di malpera LotikXaney de j li ser romanan, danasna pirtkan dinivsim) nivsn min dikevin ber avan, bal diknin. Heger kesn din li ser pirtkan binivsin, ji xwe ez ewqas nenivsim. L, helbet car heye, kesek li ser pirtkek dinivse ew nivs ji bo min tr nay, yan j hinek pirtk hene ku, ez dixwnim, diecibnim dixwazim xwendevann din j v pirtk bixwnin, loma ez li ser pirtk nivseke danasn dinivsim ku bala xwendevanan bidim ser pirtk.

Hinek kesn ku li hember nivskarek hesd in, loma dibjin ima tu li ser pirtka filankes dinivs? Ez mirovek bi he mejiy xwe, bi hest ruh xwe, bi hal hareket xwe, bi helwesta xwe azad im. Keyfa min i bixwaze, ez w binivsim. Ez bi emir, ferman talmatan nivs nanivsim. Ji xwe heq tu kes tune ku ji yek re bibje li ser v tit binivse li ser v tit nenivse.

Ez da nakim ku hem nivsn min bi tevah ba in, bi rk pk in. Yn ku nivsn min naecibnin, bila ew bi xwe hn batir binivsin. Yn ku di nivsn min de rexne nabnin, bila ew bi xwe nivsn rexney binivsin ku ez j bixwnim j sd werbigirim.

 

 BERSVEK E

 Min anketa Lotikxan weandib. Gelek mail hatin. Ez nikarim hemyan biwenim. Weke nimne mnak- ez bersva yek biwenim.

 

ANKET :

 

Nav : Dr. Mrze Xeyban

Kar : Doktor

Bajar / Nave : Amed

Welat ku niha l dimne : Bakur Kurdistan

 

1 Li gor we Lotikxane malpereke awa ye?

 

Bersv 1 Gelek ba e. Ez j razme. Malpereke pir xwe e. Her hebe.

 

2- Kfa we ji kjan aliy Lotikxan re t?

 

Bersv 2 Kfa min ji hem aliyn malper re t. Ez hem nivsn w diecibnim wneyn w j gelek xweik in.

 

3 Hn li dij kjan hla w ne?

 

Bersv 3 Ez li dij tu hleke w nn im. Ma mirov awa dibe dij Lotiikxan..Wey

 

4 Lotikxane wezfey xwe y mixalify rexnegiriy tne cih?

 

Bersv 4 Bel, tne cih. Xwez hem malperan weke Lotikxan wezfeyn xwe bianiyana cih.

 

5 Heta niha we end pirtkn kurd xwendiye?

 

Bersv 5 Min heta niha e pirtkn kurd xwendiye. Min s pirtkn kurterokan s romann kurd xwendiye. Yan min bi reqema e nav Yezdan xwe kiriye hew.

 

6 Ji bl Lotikxan hn kjan malpern kurd dixwnin?

 

Bersv 6 Ez li hem malpern kurdan / kurd dinrim, lbel hem nivsan naxwnim. Nivsn ku ntreseya min de be, dixwnim.

 

7 Hn nivskarn Lotikxan diecibnin?

 

Bersv 7 Bel, ez hemyan diecibnim bi xwe nivsn wan dixwnim.

 

8 Hn kjan nivskaran diecibnin kjan naecibnin?

 

Bersv 8 Min gotib, ez hemyan diecibnim. Ji zveye ku nivsn nivskarn Lotikxan herwek Dr. Cino, Flozof Qelo, Xanepekl Mih Narn Remo dernakevin. Ez dixwazim ku ew j weke ber herdem di Lotikxan de binivsin.

 

9 Ziman Lotikxan giran e yan sivik e?

 

Bersv 9 Ziman w ba e sivik e, bi hsan t xwendin.

 

10 Kmasiyn Lotikxan i ne? Div i bike?

 

Bersv 10 - Niha kman tunin. Bila weha berdewam bike, bes e.

 

11 Kfa we ji kjan dengbj/a kurd re t?

 

Bersv 11 - Kfa min ji hem dengbjn ku bi kurd kilam, stran dibjin re t.

 

12 Hob fobyn we hene? Heger hene, ine?

 

Bersv 12 - Hob fobyn min tun in.

 

13 Zaravay we kjan e?

 

Bersv 13 Kurmanc.

 

14 Hn dixwazin k bibe nivskar Lotikxan?

 

Bersv 14 - Ez dixwazim Mahmd Lewend, Lale Qaso, Firat Aygun, Zinar Xamo, Roja Kurd, Murat Badg, Dr. Ciwan Bat Fatya Mirtib bibin nivskar Peyama Kurd.

 

15 Hn herroj li malpera Lotikxan dinrin?

 

Bersv 15 - Bel, wey awa nanrim, her roj hem j roj endcar.

 

16 Li mala we Internet heye?

 

Bersv 16 Bel heye. Li Yazxaneya min j Internet heye. Li Amed li ser her kuey deh Internet cafe hene.

 

17 Ji kjan helbestvan an ar- an re kfa we t?

 

Bersv 17 Ez ji helbestvann klask yn modern ku bi kurd nivsne hez dikim.

 

18 Hn ji kjan cure nivsn Lotikxan hez dikin?

 

Bersv 18 Ji hem cure nivsn ku di Lotikxan de hatine weandin xwe in, ez ji wan hez dikim.

 

19 Hn dixwazin di Lotikxan de anonsa pirtkn kurd yn n derket- hebe yan na?

 

Bersv 19 Bel, div hebe. Bi taybet j pirtkn kurd yn ku n derdikevin bi riya anons xwendevann kurd hayidar bikin. Hevalek min ku bi snemay kirina flman re eleqeder dibe, nivsa li ser pirtka Serok Altaxus Kodnav Vyan di Lotikxan de dt pa herdu pirtkan peyda kir xwend. W niha biryar daye ku ji ber van herdu pirtkan du senaryo amade bike flma wan bikne. Bi saya LotikXan re, d ji ber du pirtkn kurd du flmn kurd bne kirin.

 

20 Hn dixwazin bi Lotikxan re bi i wey bibin alkar?

 

Bersv 20 Ji bo Lotikxan i ji dest min b, ez texsr nakim. Niha ez propaganda w dikim ku kurd her roj li malper binrin nivsn tde bixwnin.

 

Ji bo bersvn we spas.

 

Ez j spas dikim

 

 

ANKETA LOTIKXANEY

  

  Xwendevanek ku ji malpera Lotikxan hez dike, ji bo Lotikxan anketek amade kiriye ji min re iyandiye. W nav xwe li bin anket nenivisiye. Ji bo ku min j anketa w/w hjay weandin dt, loma j ez anket di kuncika xwe ya Lotikxan de diwenim.

  

  Ez ji berpirsiyar birvebirn malpera Lotikxan daxwaz dikim ku ew bersvn v anket bi tevah biwenin ji bersvan encamek derbixin.

  

  Ji bo bersvn anket xwendevan ne mecbr in nav xwe binivsin, ew bi dil xwe ne.

  

  Ji dervey pirsan j xwendevan dikarin li ser mijarn din dtin ramann xwe diyar bikin.

  

  ANKET :

  

  Nav :

  Kar : ...

  Bajar / Nave :.

  Welat ku niha l dimne :.

  

  1 Li gor we Lotikxane malpereke awa ye?

  2- Kfa we ji kjan aliy Lotikxan re t?

  3 Hn li dij kjan hla w ne?

  4 Lotikxane wezfeya xwe ya mixalify rexnegiriy tne cih?

  5 Heta niha we end pirtkn kurd xwendiye?

  6 Ji bl Lotikxan hn kjan malpern kurd dixwnin?

  7 Hn nivskarn Lotikxan diecibnin?

  8 Hn kjan nivskaran diecibnin kjan naecibnin?

  9 Ziman Lotikxan giran e yan sivik e?

  10 Kmasiyn Lotikxan i ne? Div i bike?

  11 Kfa we ji kjan dengbj/a kurd re t?

  12 Hob fobyn we hene? Heger hene, ine?

  13 Zaravay we kjan e?

  14 Hn dixwazin k bibe nivskar Lotikxan?

  15 Hn herroj li malpera Lotikxan dinrin?

  16 Li mala we Internet heye?

  17 Ji kjan helbestvan an ar- an re kfa we t?

  18 Hn ji kjan cure nivsn Lotikxan hez dikin?

  19 Hn dixwazin di Lotikxan de anonsa pirtkn kurd yn n derket- hebe yan na?

  20 Hn dixwazin bi Lotikxan re bi i wey bibin alkar?

  

  Em li benda bersvn we ne.

  Ji bo bersvn we spas.

 

Serok Altaxus Lale Qaso

Di edebiyat de mzah cihek xwe y girng heye. Ewqas berhemn edeb yn mzah hene ku li her der chan deng dane. Hin berhemn edeb yn mzah di nav edebiyata chan de xwed nirxeke giranbiha ne. Li her welat kovarn taybet yn ku naveroka wan bi temam mzah e, tn weandin. Hema hema her kes ji berhemn mzah hez dikin li her der xwendevann mzah pir pir in. Mirov v yeka han di malperan de j dibne. Wek nimne, Lotikxane. Li gor istatistkn Lotikxan her meh zdey milyon nvek lnka Lotikxane t tiktikandin, plkirin.

 

Di berhemn edeb de nivskar bi avek cid li nakokiyan dinerin wan bi metoda mzah irve dikin. Ji mzah re hosteyiyek mezin lazim e; mzah hunereke mezin e. Mzah li hember neheqy, zilm dktatory weyeke serhildan ye. Rexneyn her girng bi weya mzah li dktatoran hetiye kirin. Di nav gelek civakn chan de mesajn civak yn her balk bi riya mzaha siyas tne dayn. L i heyf e ku di masmedya kurd de mzaha siyas kme, qels e. L her iqas di edebiyata kurd de berhemn mzah qels bin j, edebiyata kurd a devk pir xurt e. Di nav me kurdan de nivskarn pirtkn mzah km in. Hetan niha pirtkn kurd yn mzah ji dehan nebriye. Pirtkn kurd yn mzah ku hatine weandin pirtkn pkenokn gelr kurterokan in. Ev cara yekeme ku pirtkeke kurd ya mzah di war politk di asta her bilind e ji aly Lale Qaso ve hatiye nivsandin. Ji xwe li gor min Lale div ji pirtkn mzah pve tu pirtkan nenivsne. Ew Ezz Nesn Kurd e. Ew di kjan civat de dibe bila bibe, miheqeq bi weyek w mirov bikenne rexneya xwe bje. Di temam nivsn w n di internetan de j ew heye.

 

Pirtka Lale Qaso ya bi nav Serok Altaxus romaneke mzah ye. Pirtk 172 rpel in di nav weann Pelda de li Stockholm hatiye weandin.

 

rgele Lale Qaso di pirtk de nav ekdaran / gerlan kiriye rgele. W nav kurd kiriye koh nav Kurdistan kiriye Kohstan. Nav Tirkiy kiriye Hovstan , Sriy kiriye olistan bi mijarn mezin ber xwe fireh kiriye. rgele tne mala olo nameya Serok Altaxus didin. S. Altaxus serok partiya olo ye olo vexwendiye cem xwe. Nivskar ji cih ku S. Altaxus l dimn re dibje Keleha Mezlman. olo bi rgeleyan re dest bi rwtiy dike ku bie cem S. Altaxus.

 

Ji naverok tevna pirtka Serok Altaxus diyar dibe ku nivskar, pirtka xwe di bin bandora pirtka G. Orwel ya bi nav 1984 an de nivsandiye. Ji xwe w hin gotin j raste rast ji w pirtk girtine. Pirtka G. Orwel li ser zilm zordariya dktatoriya Staln b ya Lale Qaso j li ser dkatorek ku hj ji w lewttir e.

 

Lale di v pirtka xwe de behsa gelek xissiyetn negatf yn S. Altaxus dike. Ew, tevgera Altaxus, hal w y dern rewa kesayetiya w bi weyek wisa rave dike ku mirov ji kenan lal dibe. Li gor min ferqa v pirtk pirtka G.Orwel belk ten mesela ken e. Bea yekem li ser n hatina olo ya cem Altaxus e. Bea duyem li ser Altaxus deologn w herweha labrenta w ye. Di be syem de Altaxus awa diibe mirov her p awa Altaxus bi orea dinyay re radibe. Bea dawn j dawiya Altaxus e.

 

Di roman de Keleha Mezlman cih her bi xof e! Li wir S.Altaxus dimne di bin desthilatdariya w de hem tit dizvire. Li wir bi nav Akademiy gelek akademyn ku wek axuran e hene. Nivskar cih Altaxusperestan ba taswr kiriye bi weyeke mzah, bi tevneke ronk zimanek hciv ew der rove kiriye jyana wir ya kambax, nearya kesn reben ku li wir li wan hatine xezeb raxistiye ber avan.

 

Li Keleha Mezlman xezeb, zilm, zordar titn ecb sosret hene. Altaxus li wir sazmaneke wisa hovane pk aniye ku nsan ji nsanetiya xwe derdikeve, kesayetiya w/w t kutin b exsiyet dibe. Di dadgeha wir ya ku bi tevah bi emir talmat fermana Altaxus tevdigere de kesn bsuc tne sucdarkirin, cezakirin. Kesn welatparz fedakar yn ciwan ku ji bo rizgarya welat can xwe dikin feda, bi ajantyeke zarok tne thamkirin, sucdarkirin ya her xirab j xort ken ciwan yn evndar ji bo evna xwe tne qetilkirin.

 

Di akademiyn Altaxus de bingeha perwerdey bi van end gotinan tn diyar kirin:

Min ji tunebn hn afirandin; kirin nsan exsiyet da we.

Afrner?

Serok Altaxus!

Em ibn?

Em netitek bn!

K em kirin nsan?

Serok Altaxus! Roja me, jiyana me, hewa me, dil can ruh me, Altaxus hertit me. Ser bi qurban, can bi qurban, hem bi qurban, ey serok!

 

Ev pesin ev we sondxwarin ber ji bo Saddam Husein Haviz Esad dihat gotin, pa j ji al mirdn Altaxus ve ji bo w hate gotin.

Li Akademya Keleha Mezlman mirdn Altaxus bi rast j di reweke mezlmiy de ne. Ew li wir bilasebeb tne sucdarkirin, li wan bi ik guman t mzekirin, zilm tehda dibnin, ldan dixwin gelekn wan ji blaseb tne kutin. Li wir mahkemekirina wan xort ken ciwan hem mirov dide kenn hem j dide girn. Ji ber byern ku li wir pk hatine dil mirov bi wan ke xortan diewite giriy mirov bi wan t. Hinek ke xort ji bo ji hev hez dikin, hinek ji bo ku nav wan mezin e, wek nav Ezman, Okyans, mehkeme dibin tn kutin. Gelek gelek ke xort tn kutin!

 

Nivskar di hal rewa Altaxus de dide zann ku Altaxus mirovek tam paranoyak zofren e.

 

Pirtka Lale Qaso Serok Altaxus mna tiyatroyeka ku mirov b sekin dikenne, digrne dihle ku mirov ji ber nsaniyeta xwe fed bike. Tewsiya min ew e ku her kurd v pirtka ku hema hema bi hem reng rewa kurdan radixe ber avan bixwne. bi taybet j mirovn Stalnst, Atatirk, Apoyyn Apoy Apoyiyn ku ji Apoyiyan veqetiyane miheqeq bixwnin. Pirtka Lale wek kerterz lambasye. Kerterz lambasi lempeyn ku di nav behr de li cih bi kevir giravn pik pketne da gem li wan neqelibe. Hvdar im ku Lale Qaso hj gelek berhemn wisa giranbiha ji kurdan re binivsne. Sipas Lale!

 

 ROMANEKE N : S TERޔ

 Serkan Birsk bi romana xwe ya bi nav S Ter romaneke n li romana kurd zde kir. Roman 213 rpel e li Stockholm derketiye. Ew d di nzk de li welt j b apkirin belavkirin.Ev berhema p ye ku Serkan Birsk wek roman pk dike. Heta niha s pirtkn helbestan s j yn wergr ji aliy nivskar ve hatine amadekirin. Serkan Birsk ji helbestvaniy pl avtiye romannivseriy. Ew d helbestvan romannivseriya xwe bi hev re bidomne.

 Naveroka roman anku mijara sereke ya roman jiyan, tkon evna trajk a du ciwann kurd e. Heriqas ev mijara bingehn be j, li dora v mijar gelek mijarn din j hene. Zncra byeran ji Kurdistan heta bi metropoln Tirkiyey Ewrpay dom dike. Di roman de bi weyek edeb rewa siyas civak ya demek t ravekirin. Digel van titan di hlek din de j  balkiya roman hnandina tevna meraq ye.

 

Romana ku di destpk de mirov xwendevan- bixe meraq, xwe bi mirov dide xwendin. Di hinek romanan de di destpk de meraq heye pit end rpelan mirov mijara meraq fm dike dibje him, fm b b mesele i ye , lbel di romana S Ter de meraqa destpk hetan dawiya roman didome.Tevna her roman cuda ye. Tevna romana S Ter lihevdu hnandina byeran, bihevdu ve girdana nav bean herikandina pvajoya chana roman bi hnereke edeb hatiye pkann. Loma j romaneke ku ji hla hunera roman ve ba serket ye, hatiye afirandin. Ji ber ku nivskar roman helbestvan e- ar e- ziman roman j, zimanek edeb lrk e. Ji xwe tevna roman bi end helbestn ba xwe hatiye nexiandin.

 

Di romana S Ter de nexn siyas evn, hestn welatparz tkona azadiy, bi awayek wjey hatiye afirandin. Gerllayn hza ekdar, xerabiyn Hizbullahiyn xwnrj evna Dilovan Gulbihar reng co dide naveroka roman.

 Di her roman de rokek heye. Di v roman de j roka jiyan, tkon, evn byern ku hatine ser Dilovan hene. Min ber j di nivseke xwe de gotib; roka jiyan tkona her kurdeke welatparz oreger dikare bibe romanek. Xortek kurd li Unverstey dixwne. Li wir bedar nav tevgera siyas rxistin ya welatparzn kurd dibe. Pa die ya dibe gerllay hza ekdaran. Li yan, li hember lekern dagirker alakyan pk tne demeke derbas dibe, nexwe dikeve daw di Ewropay re derdikeve.

 

roka v xort bi dest romannivser t hnandin bi maj, tevn stleke teknk ya weya edeb t afirandin. Evna Gulbihar Dilovan, rewa malbata Gulbihar pa byera ku t ser Gulbihar gelek balk e. Heger nivskar evna Dilovan Gulbihar derxistana p byeran li derdora evna wan bihnandana d naveroka roman hn btir dewlemend bibana. Di her romana yekem de bibe nebe kman hene. Di v roman de j hinek kman hene. Ez hv dikim d nivskar di berhema xwe ya duyem de dqet bike berhemeke hn batir biafirne.

 

Leheng roman Dilovan ( di nav hza ekdaran de nav w ervan e) li kafeteryayeke Ewropay bi heval xwe Mervan re rnitiye. Ew ji w re bibje pismam te di operasyoneke er de eht ketiye. Serdar ehd di heman dem de heval Dilovan Unverstey j ye. Loma j, ew z bi z nikare ji w re bibje. Sohbet dirj dibe. Meraqa Mervan dihle ku Dilovan rpeln brannn xwe yn dijwar yek bi yek bi qulipne. Ji w re behsa dema ber, rojn derbasby bike. ima w dev ji Unverstey berda, awa ima ew die iy ya her giring j Mervan dikare roka evna w Gulbihara hezkiriya w bi w bide gotin. Di roman de gelek mijarn din j tne qalkirin. Ez naxwazim bi tevah behsa naveroka roman bikim nivsa xwe dirj bikim. Bila xwendevann kurd v roman bixwnin bibnin b tde i hene i tune.

 XWEL LI SER NIVSKAR BE!

Di nav edebiyata kurd de yn berhemkar hindik in, l di nav edebiyata chan de gelek nivskarn berhemkar hene wan gelek pirtkn helbest, ano, kurterok roman afirandine. Yek ji wan nivskar ku her berhemkare Balzac e. W ji sed zdetir roman nivsiye. Dema min romana Lokman Ayebe ya bi nav Jar L Sermest girt dest xwe ku ez bixwnim, min li berga pa ya pirtk mze kir, li wir end gotinn derbar roman nivskar w de heb. Gotinn wir bala min kiand keyfa min an. Li wir dibje : Ev roman ji hla pnseke ciwan, di hundir pvajoyeke kin weke 13 rojan de hatiye nivsandin. Li berga daw wneya nivskar ciwan heye. Nivskar ciwan di bstsaliya xwe de bi kurd roman dinivse. Di v temen ciwan de bi kurd romannivsn kar xebateke proz e div nivskar ciwan b prozkirin. Bi dtina wneya nivskar ya li ser berg apa a pirtk xwendina wan rzn derbar nivsna roman de, hseke xist dil min bi min re di derbar nivskar ciwan de hvyek kir. Min ji xwe re got : Aha vaye Balzac me Kurdan. V nivskar ciwan heger di ciwaniya xwe de roman nivsiye di ser de j w v romana xwe ya 134 rpelan (ku stla nivs hurik e, normal bi qas 200 rpelan e) di 13 rojan de nivsiye byern roman di nav 5 rojan de derbas dibin ji hem titan girngtir j nivskar bi cesaret, bi helwesteke mrxasiy di nav civakeke pavemay de mijareke ji fenomenn endvduwel hilbijartiye, nexwe ev nivskar ciwan Kurd d weke Balzac bibe nivskarek bhempa y dema me. Min li ser end gotinn berga pa ji xwe re Balzacek kurd keif kir. Lbel, dema min rpeln pirtk vekir min di bin nav weanxan de tarxa sala weandina pirtk dt, ez ji xwe rem am a ecb. apa yekem a pirtk anku tarxa weandina pirtk 2004 e di ser weandin de s sal bihuriye. Di nav van s salan de j pirtkeka din ya nivskar derneketiye. Keyfa min di nav dil min de ma vca min ji xwe re got : Xwel li ser nivskar be! Ma ka Xwedgirav di 13 rojan de roman nivsb. Div heta niha s, il roman binivsandana(!) W di du mehan de romaneke binivsandana heta niha dikir 18 roman, di e mehan de romaneke binivsandana dikir 6 roman. L, hj w romana duyem j neweandiye. Hinek nivskarn kurd hene, pirtkeke diwenin d pirtkek din nawenin. Xuyaye ew bi avn Ahmed Arf li xwe dinrin xwe diibnin w. Ew dibjin qey d ew j weke Ahmed arif bi pirtkeke bibin navdar. De bila nivskarn xwed yek pirtk li xwe negrin lome nekin. Ez ji xwe re henekan dikim. Ez ji dil dixwazim ku ew pirtkn xwe yn duyem j biwenin. Weandina her pirtkeka kurd ji bo and, ziman edebiyata kurd dewlemendiye, hjayiye. Li ser romana Lokman Ayebe Jar L Sermest end nivsn danasn analz hatin weandin. Ji bo kul i gor min di roman de gelek aliyn girng mijareke balk heye, ez dixwazim roman binirxnim. Ez nivsa xwe ya nirxandina roman di demeke nz de pk xwendevann kurd bikim.

 

IMA NIVSKARN KURD PIRTKN HEVDU NAXWNIN?

 

- Gelek WEANGERn me berhemn bi kurd naxwnin.

- Gelek NIVSKARn me berhemn bi kurd naxwnin.

- Gelek XWENDEKARn me berhemn bi kurd naxwnin.

- Gelek ROJNAMEGERn me berhemn bi kurd naxwnin.

- Gelek AKTIVSTN XEBATA KURD berhemn bi kurd naxwnin.

Ez dikarin v lstey h gelek dirj bikim.

Li cihek wek Stenbol, kovarek, pirtkek ten 8 heb were firotin, ev yek ji bo min ne hejmareke normal e.

 

Ev gotinn li jor ad rojnamevan kurd Davut Ozalp e. Ew ji kurd hez dike bi kurd dinivse. W weke rojnamevanek lkolaye gihtiye v encam; nivskar, weanger, rojnameger rewenbrn kurd bi kurd naxwnin. Ev rastiya destnana rew ye wehaye. Ez dikarim bibjim ku birz Davut Ozalp bi xwe j bi kurd dinivse, l bi kurd naxwne. Ew bila dest xwe bide ser wijdana xwe rastiy bibje; gelo w yek pirtkeke min j xwendiye?

 

Ez birz Davut Ozalp proz dikim ku w bi nivsa xwe ya di malpera Diyarname. Com de bal kiandiye ser v mijar. ima nivskarn kurd pirtkn hevdu naxwnin? Bi min j ev mijareke girng e div mirov li hember v rew bdeng nemne, reaksiyon nan bide mijar rove bike nivsn rexney binivse.

 

Welat kurdan hatiye dagirkirin ji al dagirkeran ve pskolojiya xwebikbn di nav civaka kurd de hatiye belavkirin. Hinek rewenbr nivskarn kurd j li pber ronakbr nivskarn netewa serdest yn chan xwe bik dibnin. Ew berhemn kurd qels tew dibnin, pirtkn kurd hjay xwendin nabnin. Div kurd ji pskolojiya xwebikbn xilas bibin li hjayiyn xwe xwed derkevin.

 

Berhemn kurd hjayiyn edebiyata kurd ne. Kurd li hjayiyn xwe xwed dernakevin. Dibjin giyay hew tehl e. Kurd hevdu naecibnin. Ew qmet rmet didine kesn ji xelk din, lbel nadine hevdu. Lewre j rewenbr nivskarn kurd pirtkn hevdu naxwnin.

 

Bel, nivskarn kurd pirtkn hevdu naxwnin, li ser pirtkn hev nivsn danasn, analz, nirxandin nanivsin. Hinek j bi nivsk di derbar pirtka yek de nanivsin, lbel bi gotin di derheq pirtk de gelek pagotin dikin.

 

Helbet ji gotina nivskarn kurd pirtkn hevdu naxwnin qesta min ne hem nivskarn kurd in. Di nav nivskarn kurd de yn ku gelek pirtkn kurd dixwnin hene. end nivskarn kurd , ku di nav wan de du nivskarn jin j hene ( Roza Kurd Yildiz akar ) ji xwe ji xeyn pirtkn kurd pirtkn tirk qet naxwnin. Ez bi xwe i pirtkeke kurd derdikeve, dikirim dixwnim. Min li ser gelek pirtkn helbestan, roman kurterokn kurd nivsn danasn nirxandin nivsiye. Yek kurdek nivskar nikare bibje ku min bi kurd pirtk weand Lokman Polat pirtka min nexwend. Lbel, ez dikarim bi dehan nav bidim ku wan yek pirtkek min j nexwendine. Nexwendina wan ji nivskariya min titeke km nake, l hal wan neba, rew sewiya wan nan dide.

 

il 40 endamn Komela Nivskarn Kurd li Swd , st 60 endamn Komela Nivskarn Kurd li Amed , pnce 50 endamn PENa Kurd li Almanyay dike sedpnce 150 bi hindikay 50 nivskar j neendam tu komelan in, dike 200 nivskar. Heryek pirtkek yan kovareke kurd bikirin, dused -200- pirtk t firotin. Li ewropay li Tirkiye Kurdistan bi sedan komeleyn xzik, kultur rxistinn sivl yn civak hene. Heryek pirtkeke kurd bikire, bi sedan pirtkn kurd d bne firotin.

 

Lbel, ne rewenbr nivskar, ne komele saziyn and pirtkn kurd nakirin birvebirn wan j naxwnin. Helbet d rew her tim weha nebe. Helbet d rewa han b guhertin di peroj de d pirtkn kurd bne firotin xwendin.