Malperek b sansr e, hay ji xwe hebin!

info@lotikxane.com

 

 

 

 

Pkenok di and jiyana me Kurdan de ciyek taybet digre. Piraniya pkenokn ku li Kurdistan hatine tn gotin serphat ne. Ciy daxye ku ev parey anda me hd hd wenda dibe. Gava nivsek an titek nekeve ser rpeln kaxez ney paraztin, nabe belge ji zarok peroja me re namne. Ev j ziyanek mezin e and edebiyata gel me p de. Jiber v em dixwazin pkenokn xwe bi riya malpera Lotikxan biparzin ji zarok duweroja xwe re bikin xezne.

Bav Ronah

 

 

DEDE HAT HEWAR

Ji gundek ji yn Dersim, dema ivan pez dierne gurgek dikeve nav kery pez w. ivan dike qrn gaz:  Heware, heware ! Ya Xwuday mezin bigehe hewara min, pez min ji v gurg zalim xedar piparze! L hewara w pare nake, kes nay hewar . ivan hvya xwe ji xwud dibire gaz Mihemed Pxember dike: Heware , heware ya Mihemed Pxember ! Bigehe hewara min, pez min ji w gurg har bipareze! Heta hing gurg deh pezekan didirne l kes nay hewar . ivan hvya xwe ji Mihemed j dibire gaz hewara xwe dibe El: Heware, heware! Ya Ely r xwud, bigehe hewara min, v gurg xedar pez min bijikand, pez min ji v gurg rizgar bike! L b fayde ye, El j nay hewar. Gurg end mihn sor xenoqey dike. W roj Dede j jibo kirina cem hatye gund. ivan hewara xwe dibe Dede, dike qrn hewar: Ya Dede! Ya Dede! Heware, heware ! Bigehe hewara min, pez min ji dest v gurg pezdirn bifilitne! Hjta gotin di dev w de i binre, vaye seyek mezin ji yn Kangala Swas, end segn din dane pey xwe ber bi gurg ve tn. Gurg awa deng segan dibihze, p rev dike l seg digehin gurg dixendiqnin. ivan, wusan bawerdike ko Dede b hat hewara w . Hema pez dihle jibo spasdary ber xwe dide gund, berbi xany Cem l dibe bazdide bhn ikyay , xwe tavje dest lingn Dede dibje: Sipas jibo alkarya te, ez v qencya te heta hebim jibr nakim! Xwud te serser me km neke,te ew gurg xendiqan, pez min ji w gurg xedar zalim filitand.... Dede bi ao, mao li ivan dinre dib: Kuro pez i! Gurg i? ivan dib: Qet inkar neke, gurgek har ketib nav pez, min hewar bir Xwud, Mihemed El, kes nehate hewara min. Min hewara xwe an te, tu hema gihit hewara min. Dede meraq dike dipirse, kuro ez awa gihitim hewara te? ivan dibje: Te postek seg Kangal li xwe kirib, end segn din j dabn pey xwe, te xwe gihand gurg xendiqand. Ser v gotina ivan, Dede aciz dibe, bi qehr ji ivan re dibje: D heeeerrrr ji vir! ivan dib: Dede qet inkar neke, binr hejta hirn ji te neye...

 

TE RTE NAVDA


Du Kurdn Bahdnan diin, jibo bray kabrayek, jinek bixwazin. Bray zav, ji heval xwe re dibje: Niha em biine wr, heke wan pirsa mal , milk , pez hebnn me bikin" ez d bibjim, l tu j  hinek li ser zde bike. Herdu bi hevre diin mala bav kek. Pt xrhatin, ay qehw, bav kek ji br zav pirsdike: i pez we heye ? Br zav: Birek ( navbera 60- 100 ser ) pez me heye. Heval w: Ne ezben deh bir pez wan heye. Bav kek: end xanyn we hene? Br Zav: Du xanyn me hene. Heval w: Na ,na! Deh xanyn wan hene. Bav Kek: Tirimbl (erebe- seyare ) a we heye an, ne? Br Zav: Bel pqabek me heye, em bo xwe dideyne ol ( ji xwe re diixulnin ). Heval w: Bi xwud deh tirimbln wan hene. Bav Kek: Dibjin li ser av bray te ewr ( perde ) heye? Br Zav: Nexr ewr nne, l xelk  hema wesan pverisandye. Heval w: Ne welahhhh ! Ji her du avn xwe kore ye. ( kor e ) Bav Kek dibje: D rabin derkevin ji mala min! Ez ktika (pisng ) xwe j nademe ( nadim ) hewe. ( we ) Bray zav heval xwe ji mal derdikevin. Hinek bdeng dimein. Heval w j dipirse qey min xetayek kir ? Bray zav: Ne, ne! Te hema rte nav da . ( te hema tde rt - te hema t de g kir )

 

TU DIKAR BIXW


Hesen xortek ji Malatyay ye, ew bn pazdeh salan zdetire, li beledya Koln kar dike . Qey xwud wext ew kir, jibo enerjy km mesref bike, avek w a kirye. Hesen kesek ji xwe raz , li nk dil xwe Qulenber ( tolaz ) e. Dema kolanan r dike, ko jinikek an keikek ber w de bibore d ftk, an j merhebayek bid bibje : Yeka iqas ciwan b, ko min bazdaba ser d iqas ba ba. Rojek ew hevalek bi hevre kar dikin, end jinik keikn delal berwan re derbaz dibin. Hesen ji hemyan re merheba dide . Heval w ,xwe j aciz dike dib: Ma tu erm nak bela xwe li jinikan dix? Heke hinek gily me bikin, ez j d bi tere tewanbar bim! Nv seetek di navber derbaz dibe , keikek gelek xweik ji miqabil wan t, mirov fiht dike l binre. Mirov dib qey reb alem hem meta xwe daye alyek, bi mehan li ser w sekinye, heta ko ev xweikbn day b qisr afirandye. Hesen hema ji heval xwe re dibje: Ab ! Allahini, dinn seversen soyle! Bunun boku yenilmez m ? ( Keko! Tu bi xwuda dn xwe hesk , ka bibje, ma gy v nay xwarin ? ) Heval w  nake nemerd dib: Sen yyeblrsn , sana afyet olsun. (Tu dikar bixw ji tere nocan be ) .

 

XALETA NEWROZ



Li derdorn bajar wan Hekarya melleyek ji aly nivit, bazbend hemahl kirin de gelek navdar bye. Her waha zilamek hebye hertim, ji jina xwe ya hinek eqilsivik re,digot: "Txahr". Jina w j , ji v gotin zehf aciz dib li ber xwe diket . Rojek dikeve bra w ko , melleyek heye nivitn w, ji her derd re nojdar in ( Derman ko mirov bi yek yek p xwe dibe ) Die nk melle j re dib: Mr min hertim ji min re dib Txahr, ez hatime ko, tu ta min durist bik. Mele dib: Derpy xwe ji xwe ke here ser rojn, ka ez l binrim xahre, an ne. Jinik bi ya mell dike. Melle ji jr li ta w dinre dib : Mr te rast gotye! Hinek xahr e. Were ez jibo te rast bikim. Jinik t jr melle ol w diqedne ( pre radiz ). Jinik t mala xwe, var mr w j t mal, dsa dike gaz ke txahr! Ka bo min, av bne . Jinik: Nebje min txahr; min ta xwe da rastkirin. Mr w: Ke  te awa da rastkirin, k rast kir? Jinik: Filan Melley ! Mr w lva xwe digeze ji jina xwe re dib: Ez d jibo heyamek neym mal ,meraqa min neke. Zilam radibe destek kincn prejinan dikire, xwe dike diruv prejinek, nav xwe j dike XALETA NEWROZ die mala mell. Li dery wan dixe ,bi hv lavahyan wan dixapne ji mala wan re dibe navmal xidamek bi nan ziko. Di navbera hefteyek de xwe wusan zrek ezman (ziman ) irn dike, herkes di mal de, bi ser w snd dixwe. Melle s ken xwe yn di mal de may ( wext zewaca wan bihor l ne zewic ) hene. Dema melle ji mal derdikeve xaleta (xalt ) Newroz keik jina w ,ji xwe re dikevin nava, sohbeta mrn eleng axaftinn bin maldxn ( binzik ). Rojek jin , her s ken melle Xaleta Newroz ,xwe li ser pt dirj kirine, Xaleta Newroz ji wan re dibje: Ev i hale em tde! Pnc jin b mr, niha heryek ji me mrek, li berba w end xwe ba. An j niha, yek ji me biba mr ,w end baba ! Rabin em jibo xwe ji Rebb alem re duayan bixwazin, belk duay yek ji me qebl bibe bibe mr, da ko em agir xwe p vekujn. ( tefnin- vemirnn ) Ew j bi ya Xaleta Newroz dikin ,duayan dixwazin, Xaleta Newroz dibje: Kikno, bi xwud vaye titek di nav lingn min de her die mezin dibe. Ez bawerim xwuda, li me hate rehm duayn me qebl kirin Werin binrin ,ka ev ye di nav lingn min de , her die mezin dibe! Keik l dinrin i bibnin ! Qeraseyek li gor dil wan . Hema bi hevre dikevin eq mek. Xaleta Newroz , di ser hemyan re derbaz dibe. Roja din, jin ken melle diin hemam. Xaleta Newroz j, jibo v kutilkn xeand dike. Melle j bi tay derpy dirj sp ,mal de ye , Xaleta Newroz pencer vedike gaz melle dike Dib: Melle, melle! Li derve er e. Xelk hevdu bijikandin, here hewar. Mele pencer de ser xwe dirj dike, dib: Ka ez titek nabnim! Li ku ne? Xaleta Newroz:: Xwe hinek din biemne, tu bibn . Melle xwe di pencer de hinek din diemne, Xaleta Newroz hema derpy w tne xwar bazdide ser pt ol w j qedand tola jina xwe bi zdeh j hilan , bazda , hey . Dema v jin ken melle ji hemam vedigerin, dibnin Xaleta Newroz ne li mal e, ji bav xwe pirs dikin, bav dib: Nizanim. Sufr hazir dikin li benda  Xaleta Newroz disekinin l nay, Dawy biv nev dest bi xwarina v dikin, Kea mezin kutilka xwe nv dike dibje: Niv kutilka min, jibo Xaleta Newroz . Ya nav herwusa, ya bik j, dya wan j dib: Nv kutilka min j, jibo Xaleta Newroz!. Melle mesel ba fahm dike dizane ka, Xaleta Newroz i anye ser malbata w. Ew j ji kerban radibe ser pyan kutilka xwe li nava shniy dixe dibje: Ya min j, jibo Xaleta Newroz! Li min irand qn li we dirand quz.



Bi v wesl Newroza LOTIK XAN hem Lotikvanan bi dil can proz dikim.


Kutilkn xeand: Li herma Wan Hekarya t kirin. Dervey w bi savara strand, nava w j rn, kakiln gzan arvan bi hev re t sorkirin, nava savar bi w xerc t dagirtin pa di nav dew de t kelandin ,liba (heb) w qas taseke orb mezine, zilamek bi zor dikare xulas bike.

 

W TU DT


Li Bajar wan Hekarya Era Giravyan heye.Sexdo Qero axayek ji yn v er ye . Ji ber hinek sedeman, hem li Culemrg, hem j li gund xwe chware. Dema t Culemrg wek her halxweek Culemrg, ew j jibo mala xwe xeta tlefon dike. Du bjmoltn ( firlatma ) Culemrg j, ya xwe dikin yek yek ji y din re dib: Tu here mala Sexdo axa, bje min li filankes xistye birndar kirye, ew neha li herder li min digere, min xwe havtye ber bext te, tu min vere, xwe bike pit kuln. Ew j wek heval w got dike die mala Sexdo axa xwe li pit kuln vedire. Kabiray din ji mala Sexdo axa re telefon vedike dib : Elooo ! Ew der mala Sexdo axaye? Sexdo axa: Her! Tu ky? Ez filankes, ma bvankes li mala we ye ? Sexdo axa: Ne, nee lre ye! Y telefon vekir: Kusan ( awa ) ne li wr ye! Wa dibnim xwe li pit kuln veartye! Sexdo axa ji y pit kuln re dibje: Kuro kr quz da, derkeve ji pit kuln, w tu dt !...



1) Kuln : Li nava dwar de, bi qas firehya doek lihfan chek t kirin, nivn ( doek lihf ) li w cih tn nijinandin (datnin ser hev ) .

2) Kr kuz da: Dijnek ya herma Culemrg ye . L kes p aciz na be.

//////////////

 

BAPR MIN HAT BRA MIN


Kal hetsal li kenter ( salon ) a nexwexwan li ber dery mezela welidn ( zayn ) bi bhnikiyay voltan tavje. Bijk ( Doxtor ) ji mezela welidn derdikeve ji Kalo dipirse: Xr be Kalo, tu cima aciz?" Kalo bi dengek bilind dib: "Jina min diwelide ez li benda zarowek me". Bijk: "Ew jinika diwelide ya te ye?" Kalo: "Er!"  Bijk: "Ne jinik hta bstpnc sal ye!" Kalo: " i byeeeee!" Bijk dikene. Kalo  bi xeyd: Tu ima diken ? Bijk: Welleh bapr min hat bra min, ew j meraqy rav nr b. Rojk min dulle (ifte ) girt ez d bama nr , bapr min bi kopal dimeya, got: llah ez j d bi tera bm. Axir ez ketim bin mil w, em hd ,hd n cih nr. Ji nekava bizinek kov derket hember me. Bapr min got: Ev nra min e, tu gul berned . Bapr min kopal xwe li bizina kov rastkir, nan lgirt li bizin xist bizin ket. Kalo: "De here lo,ma tit wusan dibe, bi kopal li bizin xe, yek din lxistye! Bijk: "Na kalo! Ez j heta niha dixwazim w ,bi te bidim fahmkirin!"

 

HET ADAR


Xort keek ji yn bajar Wan ,yn oreger, bi hevre dizevicin . end meh di navber de derbaz dibin jin ji malxw xwe re dibje: Ma tu dizan ! dusub roja ji daykbna min e! Malxw dib: Er ez dizanim. Malxw w j gellek destteng bye. Bi zor debara mala xwe dikir , l jiber rojbna bermalya xwe jibo dilxwekirina w die nk dost hevalan perenan deyn dike; ji bermalya xwe re paste, find hinek dyaryan dikire . S mehnv di navber de derbaz dibe, zarokek wan dibe. Malxw biv nev jibo cil, landik (derg ) ereba zarok grandin, perenan deyn dike. Her die deyn l zde dibin, ndin pir dibe l hatin km e. Malxw hd  hd dikeve stres. Pit end meh byna zarok, jinik rojek dib: Ma tu dizan, hefteya t wek ro salvegera zewaca me ye! Malxw keserek kr dike dib: Er, xatn, er ez zanim! Jiber deynn xwe nedane , nema dikare perenan ji kes bixwaze. Radibe die dizy dike: Jibo bermalya xwe dyaryan dikire.. Hinek deynn xwe j p radizne. Du hefte di navber de derbaz dibin, bermal dib: Ma tu dizan 14 Sibat roja, dilketyan e! Malxw er, er ez dizanim. Die careke din ji kesnan peran deyn dike ji bermalya xwe re gul dyarnan dikire. Bist rojek di navber de dibore malxw ji kar hatiye. Ser sib heta var ye, berf li serbann xelk malye, befra berder malan daye alyek r jibo hatinn vekirye. Pyn w ji serman jan daye ( ji qerisn diewite ) ji serman direcife. Ji betiln westyan daweta bav w hatye bra w. awa dikeve hundir, bermal ji mr xwe re dibje: Ma tu dizan ro 8 Adar, roja jinn chan ye! Malxw w dib: Ne ez nizanim ! Ma i bye? Jina w: Kuro tu iqas paver y ! Tu awa nizan ? Ma sala 1857 an li Amerka, bajar kago, jinn karker jibo heqn xwe ser hilnedan desthilatdarn Amerkay li wan nexist! kence li wan nekir? Hindek ji wan nekutin? Malxw dib: Haaa,  niha tu w roja sedubnceh sal ber niha, ldann jinn Amerkan bibr tn a wan parvedik dixwaz bib rk a wan!? Bermal: Er l awa! Ma tu nizan ? Malxw dib: Gelek ba e! Tu bisekine, ez niha tm.  Hema die derva, iveterek jdike dikeve hundir li jina xwe dixe, lxe hey lxe.  Jinik dike qrn hewar,  kuro qey tu dn by ? Tu har by ? Qey te eql xwe berze kirye ? Mr w dib: Be hey qehbe bav, n ev olene bi ten bi teory nabin, div mirov pratk j bij. Be hey seg, kea sed segbavan, t nabj sed pnceh sal li kder niha li kder? Amerka li ku, Kurdistan li ku,? kago li ku Wan li ku? Jinn karkern tehda dt li ku tu li ku? Tu spd heta var  li mal rnity,nhkan li erd pahn dik , ser heyamek, d ro rojbna min e, d sib salweger e, d dusibe roja dilketyan e!, Ez reben, dyaryan bikire her bikire. Heke tu carek din qala rojn weha bik ,ez d ro, anko het adar bnim bra te!

XWEWNA KAZO
 



Li bajar Culemrg Kazo rehma xwed l be , bi miruzek tir die dikana siv Sal. (Rehma xwud li w j be) end kes j li dikan rnitine sohbet dikin, Kazo silav dide wan, ew j silav vedigernin. sif ji Kazo re dib : Xre Kazo! Ew bo i mirz te tir e ?. Kazo: Ma ez i ji te verim, i xwed , ev din min xwewnek b serber bi me herduyan ve dt. siv: Xre nallah . Kazo xwed xr bide te day bavn te. L ez naxwazim bibjim! Jiber ko xewnek nexwe b , tu d p aciz b. siv ne,ne bje, z p aciz nabim! Kazo: Web ez tu bibn du teyr, mezinah giranahya me wek hev b. Em bi ber armancek ve difiryan, em nzik firyan ,dr firyan ,dumahy (dawy ) em westyan,qidmn me ikestin, eng baskn me qerimn, li jr du al li cem hev hebn, yek tije g, ya din tije hingiv b. Ez diketim nav ala g, tu j diket nav ala hingiv. Hind dil me bi yekdu ( hevdu ) sot,  min tu alst, te j ez alistim. Pa, end rw ji w dever derbazbn,em ji al derxistin . Me ji wan re got: Tiv giranahya me wek hev be, dako kes ji me li pa nemne em hevdu berze ( winda ) nekin. Wan j em dann ser qepan em kayn ( wezinandin ) tu hinek ji min girantir by ,rabn ziman te jkirin kirin qna min. Dsan em wezinandin, v car ez ji te girantir derketim , rabn kr min j kirin kirin qna te...

 

SOF QOPO

Li gundek ji yn Qereqoan, li bin dara tya mezin , civat rnitiye ji xwe re sohbet dikin. Di nav wan de Mamhost gund end xortn ko xwe sosyalst dizanin j hene. Di dema sohbet de, Mela gund bang dide, yn li bin dara ty rnit hd, hd radibin diin nimj. Mamhoste xort dimnin, ji cy xwe nalepitin. Sof Qopo j radibe dibje : Mamhoste ma hn narabin em biin nimj ? Mamhoste jiber hurmetgirtin nabje, em nimj nakin, dib: Sof destnimja me nne, tu here em pa qeza bikin. Sof Qopo j, ji wan re dibje: D rabin, destnimja min j nne haa!

 

 

PVAZ

Gundyek ji yn Qiziltepa Mrdn li gund li ker xwe suwar dibe, jibo karek t bajr. Li bajr li ber dery dikana dikakfiro ( zerzewat- sebse ) peya dibe dikeve hundir dikan. Ker w j , li derve dikeve ser pvazan pvazan dixwe. Dikakfiro ko dibne ker pvazan dixwe, ji xwedy ker re dib: Ker,kur ker, ker xwe ji ber der dikana min bibe! Pvazn min hem xwarin . Y gnd , jre dib: Ker kur sed keran tu ! Ma ne bi par xwe ye, kloyek jre biwezne, bila bixwe!