Çalekîyên Kurd-kav’ê ên dema zivistanê ku bi navê li xwe veger, a þeþemîn 03/ 04 / 2008’an de roja Þemîyê li salona Kurd-Kav’ê pêk hat.
Çalakîyên Kurd-kav’ê ên dema zivistanê ku bi navê li xwe veger, a þeþemîn 03/ 04 / 2008’an de roja Þemîyê li salona Kurd-kav’ê pêk hat. Nêzî 50 beþdarî panel li sêrî, heta dayî yê guhdar kir.
Peyîvdar Seyda Sulêman Kurþun di dîroka Rojhilata Nawîn de rewþa Kurdîstanê, di dema Osmanîya de heta îro þirove kir.
Seyda axaftina xwe li ser sê mijara damezirad.
1- Desbêk û doza xebatê
2- Nêrîn û rêman
3- Emê çawa bi serkevin.
Seyda, di mijara xwe ya yekemîn de li ser têkilîya Osmanîya û Kurda sikinî, û aha anî ziman:
Di dema Osanîya de Kurdîstan bi navê xwe yî Coxrafî û bi peymanê xwe yê fermî hatine naskirin. Mînaqa mezin jî, peymana ku di navbera Yawoz Sultan Selîm û Kurdan de hatîye imza kirin. Ev peymana heta dema zelullîya Osmanîya berdewam bû ye.
Dema ku hukmê Osmanîya serberjêr dibe, wê demê mesela Netweyê ku ê di bindora hukmê Osmanîyandane jî dest bê dike.
Serhildanê Neteweyî û þerê Cîhana yekemîn bihev re dest bê dike. Hukumdarê þerê Cîhana yekemîn sînorê nuh didin ser xerîta Cîhanê. Lê ango di wa xerîta Cîhanê a nuh de cihîyê Kurdîtanê nehatibû qebol kirin.
Puçik mezin ku çiqes serhildan hatin darxistin jî xwedîyê þerê Cîhana yekemîn rê nedan Kurdîstananê.
Li Rojhilata nawîn Kurd dan bindora çar Dewleta. Îrana ku li ser axa Împaratorîya Persan hate damezirandin, Tirkîkya ku li ser axa Împoratorîya Osmanîya hate damezirandin, Iraq ku nuh hate çê kirin û Sirya ku nuh hate çê kirin.
Kumara Tirkîya nuh ku hate ser hukum, di desbêkê de navê Kurd anî ziman, lê ango di berdewamîya hukum de hêdî hêdî Kurd û Kurdîstan li holê rakirin. Hîn jî ev xebata înkarîyê berdewam dike.
Li himber xebata Komar Tirkîya nu serhildna Kurda jî, puçuk mezin dest pê kir. Li encax Kurd bi ser neketin.
Bi gotina seyda Cegerxun, di 1939 an de Heco axa, Cemîl Paþa û çed mal mezinên Kurd daxwez namekê didin berbirsyarê Firansa Metral Lebî.
Daxweza xwe de dibên ku em dixwezin ku li Kurdîstana Siryê Dewleteke Kurd çêbe. Lebî daxeza wan diþîne Yekitîya Cemîyeta Neteweyî lê ango di wê demê de, dîsa þerê Cîhana dûemîn dest pê dike û ew daxwez jî dîsa têk diçe.
Niha jî þerekî cekdarî li himber Komara Tirkîyê î berdewam e. Lê ango, serok û fermadarê vî þerî di daxwezê xwe de nê zelalin. Ne ez, ne jî tu kes van û vî þerî fiham nake.
Çareserîya meselê Kurd û Kurdîstanm de ev raman û dîtinê minin. Niha di nav pilanê xadîyê Cîhanê de Kurdîstanek he ye. Ji 1980 ê vir de ji, li ser damezirandinê xebata wan he ye.
Le feqet Kurdê bakur sîyaseta xwe ji ser vê çunê danamezirînin. Ji xwe re wê sîyasetê dikin dijmin. Ev jî çawa dibe kes nizane û fiham nake.
Dijminê me Kurda besin, em ji xwe re çima dijminê nû çêdikin. Îsraîl, Emerîka û Awropa ne dijminê me ne. Dijminê me ê ku lingê xwe kiriye qizika me û, ê ku kêr di destê wadaye. Ew jî bi zelali û hêsan tên xuya kirin.
Çareserîya mesela Kurd, ev demê ne çek û Çekdarî ye. Niha Kurd bi çekdarîya xwe li himber leþkerîya Tirka çiqas dikarin berdewamkin. Em bi hukmê xwe tenê nikarin va Dewletê zordar hilbeþînin. Lê em dikarin bi siyaseta Cîhan re bin.
Çim ku sîyaseta Cîhanê a nuh, ê sînorê Rojhilata Navîn biguhare. Em jî di va rewþa nuh de dikarin sîyaseta xwe bimeþînin.
Emerîka îro ji bo me Kurda sîyaseteke baþ dike, em Kurd çima li himber Emerîka biskinin. Lê sibe rewþ hate guhartin, ez ji bo feyda xwe dikarim werin guhartin. Ji bo me kî dixebite bike, dostê me ew e.
Îro di nav pilanê Emerîka de, Iraq, Îran, Sirye, Sudan, Misir, Tirkîye û Sudî Erebîstan hene. Ev xerîtê kevnar ê werin guhartin. Lê wek Iraqê nabe. Çima ku li Iraqê þaþî kirin û tecrube kirtin. Þaþîya Iraqê leþkerî jar nekirin û ewna binerd kirin, ji bo vê jî zêde zirar dan. Lê ez bi qenetim ku ê dîsa jî bi serkefin. Zêde ev Mislimanê bê heþ nikarin þer bidomînin.
Lê di pilanê pêþerojê de ez bawer nakim ku ê þaþîya ku li Iraqê kirî bikin. Ê siftê wan di her hêlê ve jar bikin û hînga, ê Neteweyê hiber wan bînin ser hukum.
Receta xebatê jib o min ev e:
1- Xebateke demokratîk û siwîl.
2- Mêjîyekî zane û zelal
3- Yektîyek netewî
4- Dplomasîyek xwe xwaz
5- Xebatke ku, kesek bi hezar kes be.
Panel bi xeberdana va peþdara qedîya. Remzî pêþenk, Berkel Baran, Îdrîs Benek û seyda Mihemed.
Nuçe: Remzî Çakin. 04/04/2008
Tarlabaþý Bulvarý Çorbacý Sok. No: 13 Taksim / ÝSTANBUL / TÜRKÝYE Tel / Faks: 0212 237 10 61 kurtkav@gmail.com / info@kurt-kav.org